مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥٠ - جهاد یا مسئولیت شهید

است و عملی قهرمانانه تلقی میشود. در میان انواع مرگ و میرها تنها این نوع از مرگ است که از حیات و زندگی، برتر و مقدستر و عظیمتر و فخیمتر است.

اینجا با کمال تأسف باید به نکتهای اشاره کنم و آن این است که غالب ذاکران سیدالشهداء علیه السلام با آنکه آن حضرت را با لقب مقدس «شهید» یاد میکنند و «سیدالشهداء» میخوانند، در اثر اینکه تحلیلی در این مسائل ندارند، تلقیشان از مرگ اباعبداللَّه علیه السلام از نوع سوم است، یعنی نفله شدن و هدر رفتن.

بسیاری از مردم ما صرفاً بر مظلومیت اباعبداللَّه و بیجرمی و بیدخالتی آن حضرت میگریند و تأسفشان از این است که امام حسین مانند کودکی که قربانی هوس یک جاهطلب میشود نفله شد و خونش هدر رفت؛ در صورتی که اگر اینچنین باشد آن حضرت مظلوم و بیتقصیر هست، همچنان که همه قربانیان آنگونه جنایات مظلوم و بیتقصیرند، ولی دیگر شهید نیست تا چه رسد که سیدالشهداء باشد.

امام حسین صرفاً یک قربانی هوسهای جاهطلبانه دیگران نیست. شک ندارد که از آن جهت که این فاجعه به کشندگان او انتساب دارد جنایت است، هوس است، جاهطلبی است، ولی از آن جهت که به شخص او انتساب دارد شهادت است، یعنی ایستادگی آگاهانه و مقاومت هوشیارانه در راه هدفِ مقدس است. از او بیعت و امضا و تسلیم میخواستند و او با توجه به همه عواقب زیر بار نرفت. بعلاوه او سخت معترض بود و سکوت در آن شرایط را گناهی عظیم تلقی میکرد. تاریخ آن حضرت، مخصوصاً بیانات آن حضرت گواه روشن این مطلب است.

پس شهادت، قداست خود را از اینجا کسب میکند که فدا کردن آگاهانه تمام هستی خود است در راه هدف مقدس.

جهاد یا مسئولیت شهید

در اسلام آنچه منجر به شهادت یعنی مرگ آگاهانه در راه هدف مقدس میگردد، به صورت یک اصل درآمده است و نام آن «جهاد» است. فعلا نمیتوانیم به تفصیل درباره ماهیت این اصل بحث کنیم که آیا ماهیت دفاعی دارد یا تهاجمی؟ و اگر ماهیت دفاعی دارد آیا منحصر است به دفاع از حقوق شخصی و حداکثر حقوق ملی و یا شامل حقوق انسانی از قبیل آزادی و عدالت میشود؟ و آیا توحید جزء حقوق