فلسفۀ تاریخ ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٢ - ١ مکانیسم اندیشه

از این نگاه نمیکند. ولی فلسفه این را اینطور تحلیل نمیکند، فلسفه میگوید اینکه اکسیژن با هیدروژن ترکیب شد یعنی اینها روی یکدیگر اثر گذاشتند، با اینکه روی همدیگر اثر گذاشتند کار اینها این است که مقدمه یک حالت جدید واقع میشوند، یعنی برای ماده قابلیتی ایجاد میکنند که یک صورت جدید پیدا بشود، آن آب که میآید صورت جدید است و خاصیت جدید هم از صورت جدید است، صورت جدید یعنی قوه جدید. نقش ترکیب ایندو با یکدیگر فقط این است که ماده را آماده میکند برای یک قوه جدید. به این شکل تکامل پیدا میشود.

اما اینها از درون خود این اشیائی که با یکدیگر ترکیب شدهاند نمیخواهند بیرون بروند. این است که سنتز غیر قابل توجیه میشود. البته در تعبیر هگل به این شکل هست- و تعبیر درست تری هم هست- که سنتز عبارت است از سومی که آندو را در بردارد. میگوید: «نهاد برتری ظهور میکند که اضداد را در یک سنتز برتر آشتی میدهد». این نشان میدهد که یک قوه جدیدی است که این دو ضد را با یکدیگر آشتی میدهد. ولی اغلب این مقدار را هم توجه ندارند. خیال میکنند ایندو که با