فلسفۀ تاریخ ط-صدرا
(١)
1 ریشه های فکری فلسفه مارکس
٩ ص
(٢)
واقعیتها و افکار مؤثر در مارکس
١٢ ص
(٣)
نگاهی به فلسفه دکارت و فلسفه کانت
١٦ ص
(٤)
نگاهی به فلسفه هگل
١٨ ص
(٥)
تأثیرپذیری مارکس از هگل و فویرباخ
٢٢ ص
(٦)
2 ریشه های فکری فلسفه مارکس
٢٥ ص
(٧)
اجزاء اصلی مکتب مارکس
٢٦ ص
(٨)
دو نوع تقسیم فلسفه
٣٠ ص
(٩)
1 ایده آلیسم و ماتریالیسم
٣٠ ص
(١٠)
2 فلسفه بودن و فلسفه شدن
٣١ ص
(١١)
اشکال بر تقسیم دوم
٣٤ ص
(١٢)
تضاد خلّاق
٣٨ ص
(١٣)
مارکسیسم و امیدبخشی
٣٩ ص
(١٤)
3 ریشه های فکری فلسفه مارکس
٤٤ ص
(١٥)
سخن خاص هگل ضد هر چیزی از درون خودش جوانه می زند
٤٥ ص
(١٦)
آیا ممکن است متحرک عین محرک باشد؟
٤٧ ص
(١٧)
تضادها نقش تشویق و ترغیب را دارند
٤٩ ص
(١٨)
مکانیسم جدل
٥٤ ص
(١٩)
1 مکانیسم اندیشه
٥٤ ص
(٢٠)
2 مکانیسم عمل
٦٥ ص
(٢١)
خصلت نسل جوان دگرگونی طلبی
٦٧ ص
(٢٢)
4 ریشه های فکری فلسفه مارکس
٧١ ص
(٢٣)
مثلث « تز، آنتی تز، سنتز »
٧٢ ص
(٢٤)
دو نوع وحدت وجود، و شباهت نظریه هگل با یکی از آندو
٧٥ ص
(٢٥)
نقش فویرباخ
٧٧ ص
(٢٦)
بطلان نظریه فویرباخ
٧٩ ص
(٢٧)
5 ریشه های فکری فلسفه مارکس
٨٢ ص
(٢٨)
توجیه جهان از راه دلیل و نه علیت در فلسفه هگل
٨٤ ص
(٢٩)
استفاده غلط از فلسفه هگل
٨٨ ص
(٣٠)
راههای گریز از پوچی گرایی و یأس فلسفی
٩١ ص
(٣١)
1 انسان گرایی
٩٢ ص
(٣٢)
2 تکامل
٩٤ ص
(٣٣)
مثالهایی برای تبدیل کمیت به کیفیت
٩٥ ص
(٣٤)
1 تبدیل آب به بخار
٩٥ ص
(٣٥)
2 سرمایه داری
٩٦ ص
(٣٦)
3 دموکراسی
٩٧ ص
(٣٧)
داروینیزم و نظریه مارکس
٩٨ ص
(٣٨)
6 ریشه های فکری فلسفه مارکس
١٠٢ ص
(٣٩)
تصور ماتریالیستها از خلقت
١٠٢ ص
(٤٠)
بیان فخر رازی
١٠٦ ص
(٤١)
بطلان نظریه ماتریالیستها
١٠٩ ص
(٤٢)
ماده و نیرو
١١٢ ص
(٤٣)
7 ریشه های فکری فلسفه مارکس
١١٧ ص
(٤٤)
منشأ پیدایش دین از نظر فویرباخ
١٢٠ ص
(٤٥)
آیا دین منشأ از خودبیگانگی است؟
١٢٢ ص
(٤٦)
مرحله دوم گرایش از ایده آلیسم هگل به ماتریالیسم مارکس
١٢٧ ص
(٤٧)
« از خود بیگانگی » از نظر مارکس
١٣٠ ص
(٤٨)
خود را گم کردن
١٣٢ ص
(٤٩)
خود را یافتن
١٣٥ ص
(٥٠)
سخنان عرفا در این باب
١٣٧ ص
(٥١)
مادیگرایی تاریخی
١٤٠ ص
(٥٢)
1 مادیگرایی تاریخی
١٤٢ ص
(٥٣)
تناقض میان ماتریالیسم تاریخی مارکس و منطق دیالکتیک
١٤٤ ص
(٥٤)
2 مادیگرایی تاریخی
١٥١ ص
(٥٥)
تعدیل مارکس و انگلس در نظریه جبر اقتصادی
١٥١ ص
(٥٦)
اصل تأثیر متقابل
١٥٤ ص
(٥٧)
راه دیگر تعدیل
١٥٧ ص
(٥٨)
اصطلاحات
١٥٩ ص
(٥٩)
1 ابزار تولید
١٥٩ ص
(٦٠)
2 نیروی تولیدی
١٦٠ ص
(٦١)
3 وجه تولید
١٦١ ص
(٦٢)
شیوه تولید فردی و جمعی
١٦١ ص
(٦٣)
4 روابط تولیدی
١٦٤ ص
(٦٤)
5 روابط اجتماعی
١٦٥ ص
(٦٥)
3 مادیگرایی تاریخی
١٧١ ص
(٦٦)
آیا جامعه و تاریخ تک ماهیتی است؟
١٧٣ ص
(٦٧)
نظریات مخالف
١٧٤ ص
(٦٨)
1 هر نهادی از جامعه یک روح دارد
١٧٤ ص
(٦٩)
2 هر تمدنی دارای یک روح مخصوص است
١٧٥ ص
(٧٠)
نهادهای مختلف در فرد انسان
١٧٧ ص
(٧١)
بیان عرفا درباره ماهیت تاریخ
١٨٠ ص
(٧٢)
مکانیزم ماهیت اقتصادی تاریخ
١٨١ ص
(٧٣)
« طبقه »
١٨٢ ص
(٧٤)
از نظر مارکسیسم تاریخ شکل ستیزه جویی دارد
١٨٣ ص
(٧٥)
پرکسیس یا فلسفه عمل
١٨٩ ص
(٧٦)
1 پرکسیس یا فلسفه عمل
١٩١ ص
(٧٧)
رابطه میان انسان و کار
١٩٣ ص
(٧٨)
علم معیار علم است یا عمل معیار علم است؟
١٩٥ ص
(٧٩)
پراگماتیزم
١٩٧ ص
(٨٠)
بررسی نظریه پرکسیس
٢٠١ ص
(٨١)
2 پرکسیس یا فلسفه عمل
٢٠٥ ص
(٨٢)
معنی اول برای اینکه مارکسیسم فلسفه عمل است
٢٠٦ ص
(٨٣)
معنی دوم
٢٠٧ ص
(٨٤)
معنی دقیق « پرکسیس »
٢٠٨ ص
(٨٥)
ریشه واحد این دو معنی
٢١١ ص
(٨٦)
تعارض میان فلسفه عمل و جبر تاریخ
٢١٢ ص
(٨٧)
آزادی از نظر مارکسیسم
٢١٣ ص
(٨٨)
اختیار انسان
٢١٥ ص
(٨٩)
3 پرکسیس یا فلسفه عمل
٢١٩ ص
(٩٠)
از نظر مارکسیسم شرافت انسان به کار اوست
٢٢١ ص
(٩١)
مسئله اخذ اجرت بر عبادات
٢٢٣ ص
(٩٢)
چرا در فلسفه مارکس کار جوهر انسانیت است؟
٢٢٥ ص
(٩٣)
مفهوم خاص « کار » در مارکسیسم
٢٢٦ ص
(٩٤)
توضیح « کار آفریننده انسان است »
٢٢٧ ص
(٩٥)
شباهت این نظریه با عرفان
٢٢٨ ص
(٩٦)
بررسی این نظریه
٢٣٠ ص
 
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص

فلسفۀ تاریخ ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٧ - معنی دوم

شود و بعد در مبارزات خودش هم پیروز شود، چون آن است که قوانین این عمل را کاملًا نشان میدهد و اگر کسی این قوانین را نداند یا اصلًا پیروز نمیشود یا اگر در مبارزه پیروز شود یک پیروزی تصادفی و اتفاقی است نه روی اصول علمی، و احیاناً اگر فرض کنیم تصادفی و اتفاقی هم باشد قابل دوام نیست چون بر اساس قوانین علمی نیست. معتقدند که چون این اصول بر اساس یک جامعه شناسی بسیار دقیق و یک منطق دقیق است- که همان منطق دیالکتیک است- این راه را که شما پیش بگیرید جبراً به پیروزی میرسید، این دیگر امکان تخلف و تخطی ندارد. این یک معنا برای اینکه بگوییم فلسفه مارکس (مارکسیسم) یک پرکسیس است.

ممکن است کسی در این [سخن] مناقشه کند که اگر اینجور باشد پس باید تنها مارکسیستها باشند که در مبارزهها پیروز میشوند و غیر مارکسیستها همیشه شکست بخورند، به جهت اینکه این مبارزهها مبارزه میان دو گروهی است که یکی دانش آن مبارزه را دارد و راه صحیح آن را میداند و دیگری راه صحیح آن مبارزه را نمیداند. آنهایی که در وضع تز زندگی میکنند و با اصول دیالکتیک هم کار نمیکنند، همیشه باید در مبارزات خودشان از مارکسیسم شکست بخورند؛ این دیگر جبری باید باشد، و حال آنکه همیشه ما شاهد انواع شکستها در مارکسیستها و کسانی که روی اصول مارکسیستی مبارزه میکنند هستیم. حال این به جای خود؛ ما اکنون این کتاب را داریم توضیح میدهیم.

معنی دوم

یک مطلب دیگر راجع به اینکه ما میگوییم مارکسیسم فلسفه عمل است، مربوط به مسئله شناخت میشود. (اینهاست که عرض میکنم در این فصل همه با یکدیگر مخلوط شده.) مسئله شناخت مسئله بسیار مهمی در فلسفه است، از قدیم و در جدید، که در واقع مقصود این است که شناخت چگونه و از چه راه صورت میگیرد؟ در جلسه پیش گفتیم ممکن است کسی چنین بگوید (اگرچه دیگران به این شکل نگفتهاند، ما داریم به این شکل تقریر میکنیم و به نظر خودم خوب هم هست) که منطق قدیم شناخت را بر اساس شناخت قائل بود، یعنی میگفت که شناخت از شناخت پیدا میشود؛ علم از علم میزاید. و لهذا منطق قدیم اصلًا با این جمله شروع