فلسفۀ تاریخ ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٩ - ٣ پرکسیس یا فلسفه عمل

٣ پرکسیس یا فلسفه عمل

[بحث ما درباره] [١] پرکسیس یا فلسفه عمل است که مارکسیسم به آن متکی است. در جلسه پیش مقدار زیادی درباره این مطلب بحث شد. در این جلسه در نظر داریم قسمتی از آنچه در جلسه پیش گفته شد بهطور جامعتر بحث کنیم. آنچه در آن جلسه گفته شد درواقع سه قسمت بود. یکی معنی فلسفه عمل بودن مارکسیسم و در واقع توضیح این فلسفه به نام «پرکسیس» که اینها چه میگویند، مقصودشان از فلسفه عمل چیست؟ دوم بحثی بود درباره اینکه فلسفه عمل به این معنا که اینها میگویند با حتمیت تاریخی چگونه قابل جمع است؟ یعنی اینها که قائل به ضرورت و جبر تاریخ هستند آن هم جبر اقتصادی، لازمه جبر این است که دیگر عمل به عنوان یک امر اختیاری و یک امر برنامه پذیر نقشی نداشته باشد. مثالهایی هم در جلسه پیش ذکر کردیم. ما نمیخواهیم بحث این قسمت حتمیت تاریخی را تکرار کنیم، میخواهیم راجع به آن قسمت اول که آنها میگویند پرکسیس یعنی فلسفه عمل، توضیح بیشتری بدهیم. ما حرف اینها را میگوییم و حتی با بیانی میگوییم که خود اینها شاید به این خوبی بیان نکرده باشند؛ جامعتر از آنچه خود اینها گفتهاند یا لااقل در این