بنابراين بايد گفت حكومت به معنى «داشتن ولايت و حقِ دادن فرمان» از آن خدا است، و يكى از مراتب توحيد به شمار مى رود و حقيقت «توحيد در حكومت»، اين است كه تنها او را حاكم بر مال و جان بشر بدانيم و بس.

آيات قرآن به گونه اى اين تحليل عقلى را پذيرفته و در اين زمينه مى فرمايد:

(ان الحكم الاّ لله أمر ألا تعبدوا الاّ ايّاه ذلك الدّين القيّم و لكن أكثر الناس لا يعلمون).[١]

«حكومت تنها از آنِ خداست، فرمان داده است كه فقط او را بپرستيد. اين است آيين استوار ولى بيشتر مردم نمى دانند».

مقصود از جمله (ان الحكم) در آيه همان حكومت و فرمانروايى است، به شهادت اين كه بعداً پيرامون امر و نهى تشريعى سخن مى گويد و مى فرمايد:

(أمر ألا تعبدوا الاّ ايّاه).

هرگز مقصود آيه حكومت تكوينى يعنى تدبير و گردانندگى جهان، نيست.

هر چند مقصود از آن در آيه ٦٧ همين سوره[٢] حكومت و ولايت گرى تكوينى است كه بازگشت آن به تدبير جهان است.

هم چنين جهت ندارد كه لفظ «حكم» را در آيه كه معنى وسيع و گسترده اى

[١] يوسف / ٤٠.
[٢] . (ان الحكم الاّ لله عليه توكّلت و عليه فليتوكّل المتوكّلون)، از اين كه دستور مى دهد كه در زندگى بر او توكل كنيم مى توان حدس زد كه مقصود از آن، ولايت تكوينى خدا است كه بر جهان دارد و توكل با ولايت تكوينى مناسبت دارد.