از لحاظ زيست شناسى همه انسان ها يك نوع هستند ولى تفاوت ميان آنان چنان برجسته است كه حتى نقش سرانگشتانشان نيز با هم فرق مى كند، امّا تفاوت فكرى ميان انسان ها وسيع تر از تفاوت ميان اثر انگشتان است.

اين تفاوت هاى بدنى نيست كه تاريخ را مى سازد، بلكه تفاوت هاى فكرى آن هاست كه در شكل گيرى تاريخ و دگرگونى آن اثر قطعى مى گذارد.

در زمينه علوم و هنر دلايل فراوانى وجود دارد كه كاملا نشان مى دهد كارهاى بزرگ به وسيله تنى چند از افراد بزرگ به وجود آمده است و بسيارى از مردم با استعداد، آن را تقليد كرده اند. يك بررسى اجمالى از چند اثر مهم علمى و هنرى اين امر را روشن مى كند.

شما چهره هاى برجسته اى را كه بر تاريخ ادبيات تسلط دارند، به نظر بياوريد، شخصيت هايى مانند: «سعدى، حافظ، گوته و تولستوى» به طور مسلم تأثير قريحه آنان در سبك ها و مكتب هاى ادبى قابل انكار نيست.

فيزيك نو بيش از آن چه به صنعت و جنگ مديون باشد، مديون «كپرنيك»، گاليله، نيوتون، انيشتاين» و جمع كوچكى از ديگر مغزهاى درخشان است.

گاهى به اين نظر خرده مى گيرند كه «شخصيت هاى بزرگ» خود محصول و مجرى ضروريات زمان خود هستند، تنها خصوصيت آن ها اين است كه ضروريات را درك كرده اند و معناى روابط اجتماعى را كه در حال تكوين مى باشد، زودتر از معاصران خود دريافته اند. طبيعى است كه نقش اين نوابغ فقط در تفسير صورت ظاهرى وقايع است و قادر بر ايجاد تغييرات عميق كلى نيستند، زيرا خود آن ها