من بر خلاف بسيارى از افراد، از تشكيكات و ايجاد شبهه هايى كه در مسايل اسلامى مى شود با همه علاقه و اعتقادى كه به اين دين دارم، به هيچ وجه ناراحت نمى شوم، بلكه در ته دلم خوشحال مى شوم، زيرا معتقدم و در عصر خود به تجربه مشاهده كرده ام كه اين آيين مقدس آسمانى در هر جبهه از جبهه ها كه بيشتر مورد حمله و تعرّض واقع شده، با نيرومندى و سرافرازى و جلوه و رونق بيشترى آشكار شده است... بگذاريد بگويند و بنويسند و سمينار بدهند و ايراد بگيرند، تا بدون آن كه خود بخواهند، وسيله روشن شدن حقايق اسلامى گردند.[٢]

پيشتر آن جا كه از ماهيت ارتداد سخن رانده شد، به نمونه هايى از گفتار و رفتار پيشوايان معصوم دين در زمينه ى تحمّل انديشه ى مخالفان و بحث و منانظره ى علمى با آنان، بدون هيچ گونه تحقير و توهينى اشاره شد.

اكنون ضمن يادآورى مطالبى كه در بخش هاى پيشين نوشتار و بخش حاضر پيرامون آزادى علمى محققان بيان شد، به طور خلاصه محورهاى عمده ى مباحث مطرح شده يادآورى مى شود:

١. مذموم نبودن پرسش و تحقيق فرد مسلمان در زمينه ى معارف دينى و آزادى كامل او براى طرح پرسش و انجام تحقيق.

[١] پيرامون جمهورى اسلامى، مرتضى مطهرى، ص ٩٦.
[٢] . نظام حقوق زن در اسلام، مرتضى مطهرى، ص ٥٥.