«نبايد از نظر دور داشت كه اگر چه با «موتاسيونيسم» مى توان وضع مخصوص بعضى جانوران و گياهان را توجيه نمود، ولى هنوز نمى توان با آن، پيدايش ساختمان عمومى بدن جانداران و هم آهنگى مخصوصى را كه از نظر عمل بين اعضاى مختلف وجود دارد، بيان كرد».

در جاى ديگر مى گويد: «يك عضو جديد، با ارتباط دقيق و هم آهنگى عجيبى كه اعضاى بدن هر جاندارى با هم دارند، چگونه مى تواند با پيدايش و انطباق «جهش»هاى تصادفى هم آهنگ، و با تغيير «موتاسيونيسم»، جاندار تحت تأثير شرايط محيط زندگى به وجود آيد؟

«گوبينو» در بنياد انواع، صفحه ١٣٤ مى نويسد:

«جهش»ها، زاده تصادف مى باشند، ولى چگونه مى توان از يك سلسله تصادف، عضوى جديد به دست آورد كه با روابط بى شمارى كه كار اين عضو لازم دارد، هم آهنگ باشد. خوب است ساختمان يك چشم را در نظر بگيريم، آيا بر اثر تصادف است كه مغز، حفره بصرى پديد آورده، و پوست بر اثر تماس با آن، به صورت زجاجيه درآمده است؟».

آيا تصادف رشته ياخته هاى عضلانى را گرد آورده، و آن ها را در نقاطى مساعد به استخوان چسبانده، و عضلات محرك حلقه چشم را ساخته است؟ آيا بر اثر تصادف است كه رشته هاى بى شمار عصبيكه از لاى بافت هاى جنينى مى گذرند براى عصبى كردن عضلات و اعضاى چشم، اين راه را پيموده اند؟ آيا بر اثر تصادف

[١] «داروينيسم» صفحات ٢٢١ و ٢٣٢ چاپ سوم.