باشد، در آدميزاد ارثى نيست، يعنى موروثى بودن كليت ندارد، و مطالبى كه از همان طريق آموخته است به اخلاف منتقل نمى شود. هرگز فرزند يك بنا يا يك معمار و يا يك مهندس بنا و معمار و مهندس زاييده نمى شوند هم چنين.... .

آزماشى كه دانشمند معروف «پاولوو» به عمل آورده است به نفع اين مطلب گواهى مى دهد، يك عده موش را اين طور عادتمى دهد، كه حاضر بودن غذا را به وسيله صداى زنگ به آن ها اطلاع دهد. اين عادت پس از ٣٠٠ بار تكرار در آن ها چنان عادى م يشود كه به محض شنيدن صداى زنگ به طرف غذا مى دوند. اولاد حاصل از اين موش ها بر اثر ١٠٠ بار تمرين مانند والدين خود به صداى زنگ عادت مى كنند و در نسل دوم ٢٠ بار تمرين در نسل سوم ١٠ بار و بالاخره در نسل چهارم پنج دفعه تمرين كفايت مى كند.

«پاولوو» چنين نتيجه مى گيرد كه پس از چند نسل، اين عادت چنان موروثى مى شود كه به شنيدن نخستين صداى زنگ، عمل اجدادى خود را صورت خواهند داد.

ولى آزمايش «پاولوو» با آزمايش هاى نظير آن اساساً مطابقت نمى كند. چنان كه «مارك دوول» در سال ١٩٢٤ در طى چند نسل متوالى يك عده موش سفيد را اين طور عادت مى دهد كه غذاى خود را در محلى پيدا كنند كه براى رسيدن به آن بايد از راه هاى پر پيچ و خم عبور كنند ولى اين صفت هرگز در فرزندان آن ها موروثى نگشته است. وقتى «مارك دوول» اولاد اين موش ها را مورد آزمايش قرار مى دهد برخلاف «پاولوو» نتيجه مى گيرد، يعنى براى عادت دادن بچه هاى آن ها ناچار مى شود به اندازه اى وقت صرف كند كه براى والدين آن ها كرده بود.

در پايا لازم است درباره غرايز و احساسات عجيب حيوانات و كارهاى