٢. قرآن حيات پيامبران را در سوره هاى مختلف مطرح مى كند و سرگذشت يوسف را «احسن القصص» مى داند، آگاهى از زندگانى پيامبران ولو به وسيله عهدين، مفاهيم اين آيات را روشن تر مى سازد هم چنان كه موارد اختلاف قرآن با آن كتاب ها را به روشنى آشكار مى كند.

خلاصه اين كه: قرآن در تبيين معارف و عقايد، احكام و دستورات، خبرها و گزارش ها، هيچ گاه متأثر از افكار و آداب روز نبوده، ولى در مواردى كه به نكوهش آداب و فرهنگ آن روز مى پردازد آگاهى تفصيلى از حركت ها و جريان هاى جامعه ى آن روز به مفاد آيات روشنى مى بخشد.

آن چه گفتيم در كتاب هاى بشرى نيز حاكم است، يعنى اطلاع از فرهنگ و آداب، نوشتار مؤلف و شعر شاعر را روشن تر مى سازد.

اينك دو نمونه را يادآور مى شويم:

١. ابوالقاسم فردوسى (متوفاى ٣٨٥) قهرمان خيالى يا واقعى خود را چنين توصيف مى كند:

به روز نبرد آن يل ارجمد *** بريد و دريد و كشست ببست

به تيغ و به تير و به گرز و كمند *** يلان را سر و سينه و پا و دست

آگاهى از ادوات جنگى آن روز و كيفيت نبرد در ميدان هاى جنگ، واقعيت اين دو شعر را روشن تر مى سازد. و اين كه هر يك از افعال چهارگانه به چهار سبب مستند مى باشد. بردين با تيغ، دريدن با تير، شكستن با گرز و بستن با كمند، صورت