مقصود از ارزش تاريخ، ارزش علم تاريخ است از آن جا كه تاريخ همان آگاهى از سرگذشت جامعه مى باشد، سؤالى به گونه زير مطرح مى گردد: آيا شناخت تاريخ بشر ارزش دارد يا نه؟ مى تواند مفيد باشد يا نه؟ هم چنان كه مى گويند ارزش روان شناسى چيست يا ارزش جامعه شناسى و زيست شناسى چيست؟ يعنى شناخت اين واقعيت ها چه ارزشى دارند؟

فلسفه تاريخ مى تواند اهميت شناخت تاريخ و مزايا و فوايد آن را روشن كند. به طور اجمال مى توان گفت:

با مطالعه و بررسى اقوام گذشته مى توان به علل شكست و انحطاط و يا پيروزى و تكامل آن پى برد، تاريخ گنجينه گرانبهايى است كه گذشتگان آن را در اختيار ما نهاده اند، اين گنجينه مى تواند ما را به نتايج گرانبهايى كه در آزمايشگاه تاريخ به ثبوت رسيده است، رهبرى كند.

انسان تاريخ نگر، هرگاه تاريخ اقوام را بررسى كند، گويى با آنان زندگى كرده[١]و از نزديك علل كاميابى ها و پيروزى ها را با چشم خود ديده و يا از موجبات بدبختى و شكست ها آگاه شده است. از اين جهت مى تواند آن چه را كه در آزمون تاريخ به ثبوت رسيده است، در زندگى فردى و اجتماعى به كار بندد.

قرآن مجيد در آيات متعددى جامعه ژرف نگر انسانى را به سير و بررسى زندگى اقوام گذشته دعوت كرده و مى فرمايد:

(أو لم يسروا فى الارض فينظروا كيف كان عاقبة الّذين من قبلهم كانوا أشدّ

[١] اقتباس از نامه اميرمؤمنان(عليه السلام) به فرزند خود امام مجتبى(عليه السلام)، (نهج البلاغه).