ترديدينيست كه گفتمان علمى و ديالوگ دو يا چند جانبه، براى پيشبرد قافله ى علوم، امرى لازم و ضرورى است و اين امر نه تنها مورد قبول و امضاى پيشوايان دينى بوده، بلكه مورد توصيه و سفارش آنان نيز قرار گرفته است. امام على(عليه السلام)در توصيه اى عالمانه، همگان را به انجام گفتمان علمى دعوت مى كنند:

«نظرهايتان را با هم ع رضه كنيد تا از آن نظريه اى صحيح و حق، زاده شود».[١]

شيخ بهايى در كشكول خود ضمن بيان تمثيلى نغز، پرسش و پاسخ را همچون مذكر و مؤنثى مى داند كه از تناكح آنان، فرزند فرخنده ى دانش متولد مى شود.

شهيد مطهرى در زمينه ى لزوم بيان شبهات و سؤالات مى گويند:

«آيا اگر كسى واقعاً به فكرش از نظر منطقى يك چيزى مى رسد در باب خدا، در باب قيامت، در باب نبوت، فكر مى كند و يك اشكال به ذهنش مى رسد، حق دارد اين اشكال را به ديگران بگويد كه براى من در اين مسأله شبه اى پيدا شده است، بياييد اين شبهه را براى من حل بكنيد؟ البته آزاد است، اشكالش بايد حل بشود. سؤال كردن در مسايل اصول دين، امر واجب و لازمى است. از پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله)سؤال مى كردند، از على(عليه السلام) سؤال مى كردند، و از ائمه(عليهم السلام) سؤال مى كردند و آن ها هم جواب مى دادند... تا وقتى انسان روحش روح تحقيق و كاوش است، و انگيزه اش واقعاً تحقيق و كاوش و فكر كردن است، اسلام مى گويد بيا فكر كن، هر

[١] «اضربوا بعض الرأى ببعض حتى يتولّد منه الصواب». غرر الحكم، ص ٤٤٢، حديث ١٠٠٦٣.