قرآن كريم در سفارشى متين و بسيار پر اهميت ما را به پيروى از «علم» دعوت كرده است و از بها دادن به گمان ها و حدس ها كه پايه و مايه ى علمى ندارند، سخت برحذر داشته و ريشه ى بسيارى از انديشه هاى جاهلى را در جايگزينى گمان به جاى علم مى داند:

(و لا تقف ما ليس لك به علم انّ السمع و البصر و الفؤاد كلّ اولئك كان عنه مسؤولا).[١]

«از آن چه بر آن آگاهى ندارى، پيروى مكن; چرا كه گوش و چشم و دل، همه مسئولند».

(ان تطع أكثر من فى الارض يضلّوك عن سبيل الله ان يتّبعون الاّ الظنّ و ان هم الاّ يخرصون).[٢]

«اگر از اكثر كسانى كه روى زمين هستند اطاعت كنى، تو را از راه خدا گمراه مى كنند، آن ها تنها از گمان، تخمين و حدس پيروى مى كنند».

نكته ى دوم كه رعايت آن در استدلال علمى لازم استن صورت بندى صحيح و چينش درست معلومات در كنار يكديگر است تا نتيجه اى صحيح و محصولى درست به بار آيد.

در ضمن تمثيلى مى توان گفت كه سامان دادن به انديشه همانند ساختن ساختمان است. در ساختمان سازى از سويى بايد مصالح محكم و بادوام و بى عيب و نقص داشت، و از سوى ديگر در تركيب و چينش آن ها قواعد و محاسبات هندسى را رعايت كرد. در سامان دادن به انديشه نيز، بايد هم مصالح محكم و

[١] اسراء / ٣٦.
[٢] . انعام / ١١٦.