و لجاجت با سلام در حال ستيزند، آن گاه كه بخواهند سخن خدا را بشنوند، در پناهگاه تحقيقاتى پيامبر(صلى الله عليه وآله)مى توانند به تعمّق بپردازند و سپس به اردوگاه خويش باز گردند.

تاكنون در بحث از ماهيت ارتداد، در پاسخ به سؤال نخست، نكات ذيل بازگو شد:

١. اسلام مسلمانان را به پذيرش دين خود با دليل و استدلال دعوت كرده و پذيرش تقليدى اصول دين را مردود مى شمارد.

٢. در حوزه ى داخلى اسلام و در بين مسلمانان، سؤال و ترديد و ابهام هر مسلمانى رواست و مقدمه ى ايمان محض او است.

٣. در حوزه ى خارج از اسلام و در بين غير مسلمانان، هر كس مى تواند براى فهم حقيقت و دانستن نظر اسلام، در پناه دولت اسلامى به تحقيق بپردازد و در مقدس ترين مكان ها ـ مسجد الحرام(صلى الله عليه وآله) ـ با عالم ترين انديشمندان اسلامى ـ پيشوايان معصوم(عليه السلام) ـ به گفتگو بپردازد.

٤. نتيجه آن كه، ماهيت ارتداد از نوع سؤال، ترديد، ابهام و عدم اعتقاد نيست، بلكه از سنخ انكار و نفى است، آن هم نه انكارى كه به علت وجود مشكلات فكرى و ناتوانى از پاسخگويى به سؤالاتمعرفتى رخ داده است، بلكه انكارى كه از روى لجاجت و بى منطقى است. اكنون بايد ديد چه نوع انكارى است كه موجب ارتداد است، انكار اصول دين؟ فروع دين؟ يا چيزى فراتر از اين دو.

انكار ارتداد آميز