٢. اگر مردى پدر يا مادر يا اجداد يا فرزندان يا مو و عمه يا دايى و خاله يا برادر و خواهر يا برادر زاده و خواهر زاده خود را مالك شود، خواه از طريق ميراث خواه از طريق خريد، خود به خود آزاد مى شوند.

٣. هرگاه بنده، نابينا يا زمين گير شود، خود به خود آزاد مى گردد در اين صورت نيازهاى او بايد از بيت المال تأمين شود.

٤. هرگاه بنده قبل از آقاى خود اسلام بياورد آزاد مى شود.

٥. هرگاه مولايى گوش و بينى بنده ى خود را قطع كند، خود به خود آزاد مى شود.

٦. هرگاه آقايى از كنيز خود صاحب فرزندى شود حق فروش آن را ندارد و بايد پس از مرگ مولى، مادر از ارث فرزند آزاد گردد.

٧. در مواردى به مسلمانان دستور داده است كه بندگان را آزاد كنندو آزاد سازى آن ها را، كفّاره ى گناهانى مانند شكستن نذر و خوردن روزه و قتل خطأى قرار داده است.

از اين بيان نتيجه مى گيريم: پديده ى بردگى به صورتى كه در غرب و يا پيش

[١] بحارالانوار: ١٥ / ٤١.