بنابراين، هدف آيه رسميت بخشى به اين آيين ها نيست بلكه روشن كردن اين جهت است كه رستگارى در تمام شرايع در گرو ايمان و عمل صالح است نه انتساب به يهوديت يا نصرانيت يا گروه هاى ديگر، اين انتساب ها تا با ايمان و عمل نيك همراه نباشد سودى نمى بخشد.

روشن تر بگوييم، يهود خودخواه، خود را ملت برگزيده، محبوب خدا، كه بايد ديگران را به بردگى بگيرد، مى پنداشت، نصارى از طريق اعتقاد به فدا شدن مسيح در بخشودگى گناهان، و مسأله عشاء ربانى، و دستگاه گناه بخشى كشيشان، براى خود نوعى مصونيت تصور مى كردند و سرانجام هر دو گروه نسبت به تعاليم الهى عملا بى اعتنا بودند.

قرآن در نقد اين نوع انديشه كه مانع از هر نوع تحقق تحول در روح و روان انسان است هشدار مى دهد كه اين ها ملاك نجات نيست، بلكه نجات در ايمان و عمل نهفته است. در اين صورت مضمون آيه كوچك ترين ارتباطى به رسمى بودن همه اين شرايع در تمام زمان ها ندارد. بلكه بر اصل واحدى تأكيد مى كند كه در تمام شرايع از اعتبار خاصى برخوردار بوده است و آن اين كه، نام ها، القاب، انتساب ها مايه نجات نيست، همه بايد با ايمان و عمل صالح مجهز شوند و اما در زندگى از كدام شريعت پيروى نمايند و انواع و خصوصيات عمل صالح را از كدام آيين بگيرند، آيه درصدد تبيين آن نيست، در اين قسمت بايد به آيات ديگر مراجعه كرد.

٦. مفهوم «الله» و فيض عام