فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥١ - زن و ولايت سياسى و قضايى آیت الله محمد مهدى آصفى
سخنان مفسّران:
طريحى در كتاب مجمع البحرين گفته است: «آيه ياد شده بدين معناست كه مردان بر زنان قيوميت ولايى و سياسى دارند و خداوند در آيه براى اين مطلب دو دليل نيز اقامه كرده است: دليل اوّل وجود موهبتى الهى است كه مرد داراست و زن فاقد آن است، همچون كمال عقل، حُسن تدبير و توان بيشتر در انجام اعمال و عبادات است و به همين جهت نبوّت، امامت، ولايت، اقامه شعائر، جهاد، قبول شهادت در همه امور، سهم بيشتر در ارث و... به مردان اختصاص يافته است.
دليل دوم امرى اكتسابى است به اين معنا كه مردان به زنان نفقه و مهريّه پرداخت مىكنند، با اينكه هر دو از ازدواج بهرهمند مىگردند». (٨)قرطبى مىگويد: «مردان خرج زنان را مىدهند و از آنان دفاع مىكنند ؛ همچنين حاكمان، اميران و رزمندگان از ميان آنان هستند و زنان با اين امور كارى ندارند». (٩)ابن كثير مىنويسد: آيه {الرجال قوّامون على النساء } بدين معناست كه مرد قيّم زن است؛ يعنى رئيس و بزرگ وحاكم بر زن بوده و هنگام بروز اشتباه، وى را تأديب مىكند، و عبارت {بما فضّل اللّه بعضهم على بعض } بدين معناست كه مردان از زنان برترند و مرد ، بهتر از زن است. از اين رو نبوّت و سلطنت به مردان اختصاص دارد» (١٠).
فخر رازى در تفسير خود ياد آور مىشود: «مردان بر زنان برترى و مزيّتهاى فراوانى دارند... يكى از آن مزيّتها اين است كه پيامبران و عالمان از ميان مردان هستند، امامت كبرى و صغرى درميان آنان است و جهاد، اذان و خطبه به آنان اختصاص دارد». (١١)
(٨)مجمع البحرين، ج٣، ص٥٦٤.
(٩) الجامع لأحكام القرآن، ج٥، ص١٦٨.
(١٠) تفسير ابن كثير، ج١، ص٤٦٥.
(١١) تفسير كبير (فخر رازى)، ج١٠، ص ٨٨.