پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٢٣٢
انواع وقف قبيح: استاد محمود خليل حصرى در كتاب «معالم الاهتداء» گفتار دانشمندان گذشته را در تعريف وقف قبيح جمع بندى نموده است. او وقف قبيح را با توجه به تعريف آن، به سه نوع تقسيم كرده است.
نوع اوّل: وقف روى لفظى باشد كه شنونده معنايى از آن درك نكند (نامفهوم باشد) لذا وقف برآن لفظ صحيح نمىباشد، مانند وقف بر «بسم» و «الحمد» در مثالهاى گذشته.
ملاكهايى هم براى شناخت اين نوع از وقف قبيح ارائه شده است. در اين جا بعضى از ملاكها را با مثالهايى از قرآن مىآوريم:
١- وقف بر «مبتداء و ابتدا از خبر» مانند: «الْحَمْدُ* لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ» (حمد، ١).
٢- وقف روى «انَّ» و آنچه در حكم (انَّ) است، «١» و شروع از ما بعد آن ها، مانند: «انَّ* اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِير» (آل عمران/ ١٦٥).
٣- وقف بر «اسم انَّ» و شروع از «خبر» آن، مانند: «انَّ اللَّهَ* عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِير» (آل عمران/ ١٦٥).
٤- وقف بر «كَانَ» و خانوادهاش و شروع از «اسم» آن، مانند: «وَ كَانَ* اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً» (فتح/ ٤).
٥- وقف بر «اسم كَانَ» و ابتدا از «خبر» آن، مانند: «وَ كَانَ اللَّهُ* عَلِيماً حَكِيماً» (فتح/ ٤)
٦- وقف روى «قَسَم» و ابتدا به «جواب قسم» مانند: «وَ الْعَصْرِ* انَّ الْانْسَانَ لَفِى خُسْرٍ» (عصر/ ١)
٧- وقف روى «موصوف» و ابتدا از «صفت» مانند: «اهْدِنَا الصِّرَاطَ* الْمُسْتَقِيمَ» (حمد/ ٦)
٨- وقف بر «مبدّل منه» و شروع از «بَدَل» مانند: «وَ إِذْ نَادَى رَبُّكَ مُوسَى انِ ائْتِ الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ* قَوْمَ فِرْعَوْنَ» (شعراء/ ١٠- ١١)
٩- وقف بر «عامل حال» و ابتدا به «حال»، مانند: «وَ مَا خَلَقْنَا السَّمَواتِ وَ الْارْضَ وَ مَا بَيْنَهُمَا* لَاعِبِينَ» (دخان/ ٣٨).