بگيريم، بايد جمله‌(مَقامُ إِبْراهِيمَ) را بدل بگيريم از(آياتٌ بَيِّناتٌ) و آن دو جمله بعد را استينافى بدانيم، كه بر دو بدل حذف شده دلالت كند، و تقدير آيه: فيه آيات بينات مقام ابراهيم و آمن للداخل و حج للمستطيع باشد.

و جاى هيچ شكى نيست كه هر يك از اين امور آيت روشنى است كه با وقوع خود بر خداى تعالى دلالت مى‌كند و مقام خداى تعالى را بياد مى‌آورد، چون معناى كلمه آيت چيزى جز علامت و راهنما به چيز ديگر، نيست. حال به هر نحو كه دلالت بكند، چه به وجود خودش و چه به آثارش، و كدام علامتى بهتر و روشن‌تر از مقام ابراهيم است كه اهل دنيا را به سوى خدا جلب نموده و به عظمت مقام او راهنمايى كند؟ و كدام بنائى چون كعبه كه واردين خود را در دامن امن و امان خود مى‌پذيرد، آيت و علامت او است؟ و چه مناسك و مراسم و عبادتى كه ميليونها نفر را در يك جا جمع نموده و همه‌ساله صحنه بندگى انسانها را به نمايش مى‌گذارد و با گذشت زمان كهنه نمى‌شود، بهتر از اين مناسك علامت و آيت او است؟.

[ آيت اعم از معجزه و خارق العاده است و مقام ابراهيم و امنيت داخلى به بيت و وجوب حج البيت بهترين آيات مى‌باشند]

شايد بعضى خيال كنند كه آيت و علامت خدا بايد چيزى خارق العاده و بر هم زننده سنت طبيعت باشد و اين صحيح نيست، چون نه لفظ آيه و مفهومش، آيت را منحصر در معجزه كرده، و نه قرآن كريم اين كلمه را منحصرا در معجزه استعمال نموده، معجزه خارق العاده يكى از مصاديق آيت است، نه معناى آيت. به شهادت اينكه در آيه‌(ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها ...)[١]، آيت را در معناى وسيعى استعمال كرده كه حتى بطور قطع احكام منسوخه در شريعت‌هاى سابق را نيز شامل مى‌شود.

و در آيه:(أَ تَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ آيَةً تَعْبَثُونَ)[٢] آن را در معناى علامت استعمال كرده، و هم چنين آياتى ديگر از قرآن كريم كه در آنها كلمه آيت در غير مورد معجزه استعمال شده است.

بنا بر اين اشكالى كه متوجه بعضى از مفسرين است از اينجا روشن مى‌شود، چون او گفته: مقام ابراهيم امرى خارق العاده است و مى‌توان آيتش خواند. و اما امنيت خانه خدا و وجوب حج، چون از مقوله معجزه نيست، و در نتيجه آيت نيستند، بايد بگوئيم براى غرضى ديگر ذكر شده‌اند، نه براى بيان لفظ آيت.

همچنين مفسرينى ديگر اصرار ورزيده‌اند، بر اينكه مراد از(آياتٌ بَيِّناتٌ) امورى ديگر

[١] هر چه از آيات قرآن را نسخ كنيم يا حكم آن را متروك سازيم ... سوره بقره، آيه ١٠٦ .

[٢] چرا در هر مكان مرتفعى، به بيهوده، نشانى بنا مى‌كنيد. سوره شعرا، آيه ١٢٨ .