ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٥١٥ - مراد از ميثاق در و إذ أخذ الله ميثاق النبيين

شده است.

و در جمله‌(لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ وَ حِكْمَةٍ) در كلمه لما دو قرائت است: يكى قرائت مشهور كه لام را به فتحه مى‌خوانند، و يكى قرائت حمزه كه آن را به كسره خوانده و لام را لام تعليل و ما را موصوله گرفته. و ليكن ترجيح با قرائت به فتحه است، بنا بر اين قرائت كه لام مفتوح و كلمه ما بدون تشديد باشد، قهرا ما موصوله خواهد بود، و كلمه آتيتكم كه آتيناكم هم قرائت شده صله آن است و ضميرى كه بايد از صله به موصول برگردد، حذف شده، چون جمله‌(مِنْ كِتابٍ وَ حِكْمَةٍ) مى‌فهمانده كه در اينجا ضميرى حذف شده، و موصول مذكور مبتداء و خبرش جمله‌(لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ ...) است. و لام در كلمه لما ابتدائيه و در كلمه لتؤمنن به لام قسم است. و مجموعه جمله (لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ ...) بيان ميثاقى است كه گرفته شده و معناى آيه اين است بياد آر زمانى را كه خداى تعالى از پيامبران پيمانى گرفت، و آن اين بود: هر آينه آنچه من از كتاب و حكمت بشما دادم (و در آن كتاب، خبر دادم از پيغمبر بعدى) و سپس رسولى به سويتان آمد كه تصديق كننده كتاب و حكمت شما بود. البته بايد (امروز) به او ايمان بياوريد و ياريش كنيد. (به اين معنا كه خبر آمدنش و حقانيتش را از خلق پنهان نداريد.) ممكن هم هست كلمه ما شرطيه و جزايش جمله لتؤمنن به باشد، آن وقت معنايش اين مى‌شود كه: بياد آر زمانى را كه خداى تعالى از پيامبران پيمانى گرفت، و آن اين بود كه: اگر من كتاب و حكمتى به شما دادم و سپس رسولى به سويتان آمد تصديق كننده كتاب و حكمت شما، سوگند مى‌خورم كه بايد به او ايمان بياوريد و ياريش كنيد. و اين وجه هم بهتر است بخاطر اينكه دخول لام سوگندى كه خود سوگندش حذف شده، در جواب آن سوگند كه جزاى شرط هم باشد مشهورتر است. و لام لتؤمنن و لتنصرن لام قسم است و هم معناى جمله سليس‌تر و روشن‌تر است و هم اينكه شرط در موردى كه سخن از ميثاق و پيمان است، معروف‌تر است.

و خطاب در جمله آتيتكم و در جاءكم هر چند كه بر حسب نظر ابتدايى به انبيا است، ليكن اينكه دنبالش فرمود:(أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلى‌ ذلِكُمْ إِصْرِي)، خود قرينه است بر اينكه خطاب مجموعا به انبيا و ملتهاى ايشان است، به اين معنا كه خطاب مختص به انبيا است، ولى حكمش شامل انبياء و امت‌هاى ايشان است. پس بر امت‌ها نيز واجب است كه ايمان بياورند و يارى كنند، همانطور كه بر انبياء است كه ايمان بياورند.

و ظاهر جمله‌(ثُمَّ جاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُمْ) بخاطر وجود كلمه ثم