و همچنين در دعوت ابراهيم، ادله زيادى به چشم مى‌خورد كه دلالت مى‌كند بر اينكه خانه كعبه همواره معمور به عبادت و آيتى در هدايت بوده است.[٢] و در جاهليت عرب هم كعبه مورد احترام و تعظيم بوده و به عنوان اينكه حج جزء شرع ابراهيم است، به زيارت حج مى‌آمدند و تاريخ گوياى اين است كه اين معنا اختصاص به عرب جاهليت نداشته بلكه ساير مردم نيز كعبه را محترم مى‌دانستند و اين خود فى نفسه هدايتى است براى اينكه باعث توجه مردم به خدا و ذكر اوست.

و اما بعد از ظهور اسلام كه امر واضح‌تر است. چون نام كعبه از آن روز همه مشارق و مغارب جهان را پر كرد، و كعبه يا با خودش و از نزديك و يا با ذكر خيرش از دور خود را بر فهم و قلب مردم عرضه نمود و مردم را در عبادات مسلمين و اطاعاتشان و قيام و قعودشان (و حتى هنگام خوابيدنشان) و سر بريدن حيواناتشان و ساير شؤونشان متوجه خود ساخت.

[كعبه، هدايت به سوى سعادت دنيا و آخرت است و هدايت آن فراگير مى‌باشد]

پس كعبه به تمامى مراتب هدايت از خطور ذهنى گرفته تا انقطاع تام از دنيا و اتصال كامل به عالم معنا، و به تمام معنا هدايت است و حق است اگر بگوئيم كه مس نمى‌كنند آن را مگر بندگان مخلص خداوند.

علاوه بر اين، كعبه عالم اسلام را به سعادت دنيائيشان نيز هدايت مى‌كند و اين سعادت عبارت است از وحدت كلمه، و ائتلاف امت و شهادت منافع خود، و عالم غير اسلام را هم هدايت مى‌كند به اينكه از خواب غفلت بيدار شوند و به ثمرات اين وحدت توجه كنند و ببينند كه چگونه اسلام قواى مختلفه و سليقه‌هاى متشتت و نژادهاى گوناگون را با هم متفق و برادر كرده است.

از اينجا دو نكته روشن مى‌شود: اول اينكه كعبه هدايت به سوى سعادت دنيا و آخرت هر دو است. هم چنان كه به جميع مراتب هدايت است. در حقيقت هدايت مطلقه است.

دوم اينكه: نه تنها براى جماعتى خاص، بلكه براى همه عالم هدايت است، مثلا: آل ابراهيم، و يا عرب، و يا مسلمين. براى اينكه هدايت كعبه دامنه‌اش وسيع است.

[١] من مى‌خواهم، يكى از اين دو دخترم را به ازدواج تو در آورم، با اين شرط كه هشت حج اجيرم شوى، حال اگر خودت ده سالش كنى، كرده‌اى. سوره قصص، آيه ٢٧ .

[٢] به سوره ابراهيم مراجعه فرمائيد.