ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٥٣٠ - بحث روايتى(رواياتى راجع به شان نزول آيات گذشته)

كفر مى‌مانيم، هر زمان كه خواستيم برمى‌گرديم، هر چه بر سر حارث آمد، بر سر ما نيز بيايد.

بعد از آنكه رسول خدا ص مكه را فتح كرد، از اين عده چند نفر توبه كردند، و چند نفر ديگر به حال كفر مردند، و آيه:(إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ ...) نازل گرديد. صاحب مجمع البيان اين روايت را به بعضى از راويان عامه نسبت داده و بعضى گفته‌اند: اين آيه در باره اهل كتاب نازل شده است. بعضى ديگر گفته‌اند: جمله‌(إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْدَ إِيمانِهِمْ ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً ...) در باره خصوص يهود نازل شده، كه اول ايمان آورده و سپس به عيسى كفر ورزيدند و در آخر كفر خود را زيادتر نموده، به رسول اللَّه ص نيز كفر ورزيدند، بعضى ديگر مطالبى ديگر گفته‌اند.[١] از دقت در اين اقوال و روايات، اين معنا به دست مى‌آيد كه تماميش نظريه‌هاى اجتهادى از سوى مفسرين سلف مى‌باشد بطورى كه بعضى از خود آنان به اين مطلب اقرار كرده‌اند.

و اما روايتى كه از امام صادق (ع) نقل شده مرسل است يعنى سندش ذكر نشده و بهمين جهت ضعيف است. علاوه بر اين كه ممكن است اسباب نزول يك يا چند آيه، داستانهاى متعددى باشد و خدا داناتر است.

[١] مجمع البيان ج ٢ ص ٤٧٢ ط تهران.