ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٥٦٠ - توليت كعبه
دودمان اسماعيل غلبه يافت و توليت خانه را از آنان گرفته و بخود اختصاص داد، و بعد از جرهم اين توليت به دست عمالقه افتاد كه طايفهاى از بنى كركر بودند و با قوم جرهم جنگها كردند.
عمالقه همهساله در كوچهاى زمستانى و تابستانى خود در پائين مكه منزل مىكردند.
هم چنان كه جرهمىها در بالاى مكه منزل برمىگزيدند.
با گذشت زمان دو باره روزگار به كام جرهمىها شد و بر عمالقه غلبه يافتند، تا توليت خانه را بدست آوردند، و حدود سيصد سال در دست داشتند، و بر بناى بيت و بلندى آن اضافاتى نسبت به آنچه در بناى ابراهيم بود پديد آوردند.
بعد از آنكه فرزندان اسماعيل زياد شدند و قوت و شوكتى پيدا كردند و عرصه مكه بر آنان تنگ شد، ناگزير در صدد برآمدند تا قوم جرهم را از مكه بيرون كنند كه سرانجام با جنگ و ستيز بيرونشان كردند. در آن روزگار بزرگ دودمان اسماعيل عمرو بن لحى بود، كه كبير خزاعه بود، بر مكه استيلا يافته، متولى امر خانه خدا شد، و اين عمرو همان كسى است كه بتها را بر بام كعبه نصب نموده و مردم را به پرستش آنها دعوت كرد و اولين بتى كه بر بام كعبه نصب نمود، بت هبل بود كه آن را از شام با خود به مكه آورد و بر بام كعبه نصب كرد، و بعدها بتهايى ديگر آورد، تا عده بتها زياد شد، و پرستش بت در بين عرب شيوع يافت و كيش حنفيت و يكتاپرستى يكباره رخت بربست.
در اين باره است كه شحنة بن خلف جرهمى ، عمرو بن لحى را خطاب كرده و مىگويد:
|
يا عمرو انك قد احدثت آلهة |
شتى بمكة حول البيت انصابا |
|
|
و كان للبيت رب واحد ابدا |
فقد جعلت له فى الناس اربابا |
|
|
لتعرفن بان اللَّه فى مهل |
سيصطفى دونكم للبيت حجابا [١] |
|
ولايت و سرپرستى خانه تا زمان حليل خزاعى هم چنان در دودمان خزاعه بود كه حليل اين توليت را بعد از خودش به دخترش همسر قصى بن كلاب واگذار نمود، و اختيار باز و بسته كردن در خانه و به اصطلاح كليد دارى آن را به مردى از خزاعه بنام ابا غبشان خزاعى داد.
ابو غبشان اين منصب را در برابر يك شتر و يك ظرف شراب، به قصى بن كلاب بفروخت. و اين
[١] اى عمرو، اين تو بودى كه خدايانى گوناگون اطراف بيت پديد آورده و نصب كردى. خانه خدا، ربى واحد و جاودانه داشت، اين تو بودى كه مردم را به شرك و پرستش ارباب گوناگون واداشتى.
بزودى خواهى فهميد كه خداى تعالى، در آينده نزديكى، از غير شما، پردهدارى براى بيت انتخاب خواهد كرد.