ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٠٥ - معناى كلمه عيسى
كه براى فرزند زكريا نهاده، يعنى نام يحيى- زنده مىماند مناسبتر است، چون قبلا هم گفته بوديم كه بين اين دو پيامبر از هر جهت شباهتى برقرار بوده (شباهت تام) در آيه مورد بحث با اينكه خطاب به مريم است در عين حال عيسى ع را، عيسى بن مريم خوانده و اين براى آن بوده كه توجه دهد به اينكه عيسى بدون پدر خلق شده و به اين صفت شناخته مىشود و نيز به اينكه مريم در اين معجزه شريك او است، هم چنان كه در جمله:(وَ جَعَلْناها وَ ابْنَها آيَةً لِلْعالَمِينَ)[١]، فرموده مريم و عيسى را براى همه عالميان آيت قرار داديم.
(وَجِيهاً فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ، وَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ) وجاهت به معناى مقبوليت است و مقبول بودن عيسى ع در دنيا روشن است و همچنين در آخرت چون قرآن از آخرت او چنين خبر داده.
و اما اينكه فرمود: از مقربين است، معناى كلمه مقرب روشن است، مىفرمايد:
عيسى ع مقرب نزد خدا است و داخل در صف اولياء است و از جهت تقرب داخل در صف مقربين از ملائكه است، هم چنان كه فرمود:(لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسِيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْداً لِلَّهِ وَ لَا الْمَلائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ)[٢]، و در جاى ديگر قرآن تقريب را معنا كرده و فرموده:( إِذا وَقَعَتِ الْواقِعَةُ)- تا جمله-(وَ كُنْتُمْ أَزْواجاً ثَلاثَةً) ...،(وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ )[٣].
و به طورى كه ملاحظه مىكنيد از اين آيات بر مىآيد كه منظور از اين تقرب، تقرب به خداى سبحان است و حقيقت آن اين است كه فردى از انسانها در پيمودن راه برگشت به خدا- آن راهى كه به حكم آيه:(يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ)[٤]، و به حكم آيه:(أَلا إِلَى اللَّهِ تَصِيرُ الْأُمُورُ)[٥]، پيمودنش بر هر انسانى نوشته شده، از ساير انسانها سبقت بگيرد.
و اگر دقت بفرمائيد در اينكه صفت مقربين صفتى است براى افرادى از انسانها و افرادى از ملائكه، آن وقت خواهى فهميد كه لازم نيست اين صفت اكتسابى باشد تا بگويى
[١] و او را با فرزندش معجزه و آيت بزرگ براى اهل عالم قرار داديم. سوره انبياء، آيه ٩١
[٢] عيسى و ملائكه مقربين از اينكه بندگى خدا كنند استنكاف نخواهند ورزيد. سوره نساء، آيه ١٧٢
[٣] سوره واقعه، آيه ١- ١١ .
[٤] سوره انشقاق، آيه ٦ .
[٥] رجوع تمام امور( عالم آفرينش) بسوى اوست. سوره شورى، آيه ٥٣ .