حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٣٣٣ - دو ديدگاه ها

روايات مزبور كه در اصل بايد يكى باشد، حاوى دو نوع آگاهى درباره روز نوروز است كه اين، خود، منشأ شبهه درباره آن شده و احتمال جعل آن را تقويت مى‌كند.

افزون بر آن، دانسته است كه، ابن غضايرى گفته: «غاليان، رواياتى را به معلّى بن خُنَيس نسبت داده‌اند و نمى‌توان بر اخبار وى اعتماد كرد». در اين صورت، اين روايت- كه بى‌گرايش غاليانه يا نگرش افراطى همه نيست-، از همان دسته مجعولاتى مى‌باشد كه غاليان به معلّى نسبت داده‌اند. بايد اين دو نكته را نيز يادآورى كرد كه گفته شده قرامطه (گرايشى وابسته به مذهب افراطى اسماعيليه) دو روز را در سال- كه نوروز و مهرگان بوده- روزه مى‌گرفته‌اند. بلافاصله بايد تأكيد كنيم كه مجوسيان، نه تنها نوروز را روزه نمى‌گرفته‌اند، بلكه به نقل بيرونى اساساً «مجوس را روزه‌اى نيست و هر كس از ايشان روزه بگيرد، گنه كرده است».[١]

ب. موافقان‌

آداب نوروز از قبيل روزه، نماز، ادعيه و ...، در كتب حديثى و فقهى، از زمان شيخ طوسى در ميان عالمان شيعه رواج داشته است.

شيخ طوسى (م ٤٦٠ ق) در مصباح المتهجد،[٢]

پس از او ابن ادريس (م ٥٩٨ ق) در السرائر[٣]

و سپس يحيى بن سعيد (م ٥٨٩ ق) در الجامع للشرائع‌[٤]

و پس از وى، شهيد اول (م ٧٨٦ ق) در القواعد و الفوائد[٥]

و نيز الدروس‌[٦]

و البيان‌[٧]

و الذكرى‌[٨]

و اللمعة[٩]

بدان اشاره دارد.

[١]. نامه مفيد، ش ٩، ص ٢١٠.

[٢]. مصباح المتهجد، ص ٥٩١.

[٣]. السرائر، ج ١، ص ٣١٥.

[٤]. الجامع للشرائع، ص ٣٣.

[٥]. القواعد و الفوائد، ج ١، ص ٣.

[٦]. الدروس، ص ٢.

[٧]. البيان، ص ٤.

[٨]. الذكرى، ص ٢٣.

[٩]. اللمعة، ص ٣٤.