حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٣٩٩ - بازسازى متون مفقوددر حوزه دانش هاى حديث

بازسازى متون مفقوددر حوزه دانش‌هاى حديث‌[١]

در آغاز دفتر نخستِ ميراث حديث شيعه،[٢]

گزارشى آمارى از تأليفات حديثى و رجالى شيعه در قرون اوّليه (اول تا چهارم هجرى) ارائه شد. در آن‌جا به سخن شيخ حرّ عاملى كه: «در عصر حضور ائمه، شش هزار و ششصد كتاب حديثى نوشته شد» و نيز سخن برخى از محقّقان كه: «در آن عصر، بيش از يكصد كتاب رجالى تأليف گشت»، اشاره گرديد. از اين ميان، آنچه به طبع رسيده، بسيار اندك است و پيداست كه از مابقى آثار، نسخه‌اى برجاى نمانده تا تصحيح گردد.

بازسازى و استخراج مواد اين آثار از لابه‌لاى نوشته‌هاى قرون بعد، تنها راه دستيابى به آنهاست.

بى‌شك، همان آثار و نوشته‌ها، دست‌مايه صاحبان اصول اربعه حديث (كتب اربعه) بوده‌اند. چنان‌كه نوشته‌هاى رجالى آن دوره، منبع و مأخذ صاحبان اصول اربعه رجال، قرار گرفته‌اند. در ميان محقّقان عرب، سال‌هاست كه بازسازى متون،

[١]* اين مقاله، پيش از اين، در ميراث حديث شيعه( دفتر ششم) منتشر شده است.

[٢]. ميراث حديث شيعه، دفتر اوّل، ص ٨- ٩. براى اطلاعاتى از اين دست، رجوع كنيد به مقاله« بازسازى‌مصادر رجالى شيعه» در همين كتاب.