حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٢٦٩ - فرضيه اى شايسته بررسى

«زرقاء»، دختر عدى، با قبيله‌اش در صِفّين حضور يافت و سخنانى هيجان‌انگيز در تشجيع سپاه على عليه السلام بر زبان راند.[١]

سروده‌هاى «سوده»[٢]

در صِفّين و سخنان «عِكْرِشه» در تاريخ آمده است.[٣]

اين همه، نشان از حضور اجتماعى زنان در دوره كوتاه حاكميت على عليه السلام دارد.

٤. زنان در ٢٤ مورد از قضاوت‌هاى على عليه السلام درمقام شاكى يا متهم، حضور دارند،[٤]

و در هيچ يك از اين داورى‌ها، زنى به استناد كم‌خردى، كم‌ايمانى يا ساير خصلت‌هاى منفىِ يادشده، محكوم نشده است. اين، مبنا و معيارى براى داورى در اين مسئله است كه ديدگاه امام على عليه السلام درباره زنان چگونه بود.

سه. جدا از ارزيابى‌هاى سندى درباره احاديث و بررسى صحت و سقم آنها، درباره انتساب برخى سخنان به امام على عليه السلام فرضيه‌اى به ذهن مى‌رسد كه براى اثباتش به شواهد تاريخىِ بسيار نياز است؛ ولى نمى‌توان از آن غفلت ورزيد. اين فرضيه را مى‌توان به‌صورت زير مطرح كرد.

فرضيه‌اى شايسته بررسى‌

يك. دشمنى بنى‌اميه با خاندان پيامبر بر كسى پوشيده نيست. پس از رحلت رسول‌خدا صلى الله عليه و آله در همه حوادث تلخى كه بر خاندان پيامبر گذشت، رد پاى بنى‌اميه، بويژه معاويه، به‌روشنى ديده مى‌شود. بحران‌هاى دوران حكومت امام على عليه السلام، شهادت وى و نيز شهادت امام حسن عليه السلام و امام حسين عليه السلام به دسيسه‌هاى معاويه باز مى‌گردد.

[١]. العقد الفريد، ج ١، ص ٣٤٧.

[٢]. همان، ص ٤٤.

[٣]. همان، ص ٣٥١.

[٤]. محمدى رى‌شهرى، محمّد، موسوعة الامام على بن أبى طالب، ج ١١، ح ٥٧٧٩- ٥٧٧٨، ٥٧٦٩، ٥٧٦٧، ٥٧٥٨- ٥٧٥٧، ٥٧٥٣- ٥٧٥٢، ٥٧٥٠، ٥٧٤٧- ٥٧٤٤، ٥٧٤٠- ٥٧٣٣، ٥٧٣٢، ٥٧٣٠- ٥٧٢٩.