حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٢١٠ - ٢ تدبير سياسى

فاصله‌ها افزون‌تر، اين دشوارى نمود بيشترى دارد.

بر پايه همين نكته، فهم قرآن، دير ياب است و همين نكته در فهم انديشه و رفتار پيامبرانى چون: حضرت خضر، نوح، ابراهيم و... بايد منظور گردد.

گفتنى است اين قاعده، چنان كه در فهم انديشه‌هاى بلندِ غير مادّى و فراتر از حصارهاى مكانى و زمانى سارى است، در فهم رفتارها و كردارهاى اجتماعى هم مى‌بايد به كار گرفته شود؛ يعنى استخراج و تدوين محكماتِ انديشه و رفتار انسان‌هاى بزرگ، رمزِ دستيابى به فهم درست شخصيت و زندگى آنان است.

بر پايه اين قاعده، شناخت امام على عليه السلام و وارد شدن به دنياهاى بزرگِ انديشه و رفتار او، كشف اصول و محكمات انديشه و سيره‌اش را مى‌طلبد و بدون آن، دستيابى به نظامى موزون، ناممكن و يا دشوار است.

اين گفتار، تلاش مى‌كند قواعد فهم سيره سياسى امام على عليه السلام را تا اندازه‌اى بنمايانَد... و البته اين، بخشى از آن كارِ بزرگ است.

پيش از آن، لازم مى‌بينم كه براى نشان دادن اهمّيت و اولويت اين قاعده، به پاره‌اى از پرسش‌ها و ابهام‌ها در زندگى و سيره سياسى امام على عليه السلام اشاره شود.

١. سكوت امام على‌

پس از رحلت رسول خدا، اميرمؤمنان، زمانى طولانى سكوت كرد و از جريان‌هاى سياسى- اجتماعى جامعه اسلامى كناره گرفت. اين سكوت و كناره‌گيرى، براى برخى پرسش آفرين و ابهام زاست. بدين معنا كه مى‌پرسند: چگونه امام عليه السلام با كناره گيرى خود، شاهد بروز انحراف در جامعه بود و با آن، ستيز نمى‌كرد؟

٢. تدبير سياسى‌

ابن ابى الحديد، در اين باره مى‌گويد: