حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٣٤ - مرحله چهارم نقد و بررسى

مرحله چهارم: نقد و بررسى‌

دوران معاصر را مى‌توان دوره نقد و بررسى تعريف‌هاى ارائه شده از دانش‌هاى حديثى قلمداد كرد. در اين بُرهه، تأليف‌ها در زمينه ياد شده، چه در حوزه بحث‌هاى نظرى و چه تطبيقى، فراوان مى‌شود. گرچه فراز و نشيب‌هايى در برخى از شاخه‌ها مشهود است.

در اين مرحله، عالمان شيعى و سنّى، به تجزيه و تحليل تعريف‌ها مى‌پردازند؛ گرچه چندان تحوّلى به چشم نمى‌خورد. اينك نظرى بر اين ديدگاه‌ها مى‌افكنيم:

در ميان شيعه، استادانى كه به علوم حديث پرداخته و در اين زمينه صاحب تأليف‌اند، عبارت‌اند از:

١. استاد كاظم مدير شانه چى، با دو كتاب علم الحديث و دراية الحديث [به فارسى‌]،

٢. استاد جعفر سبحانى، با كتاب أصول الحديث وأحكامه،

٣. استاد عبدالهادى فضلى، با كتاب أصول الحديث.

استاد مدير شانه چى در دو كتاب علم الحديث ودراية الحديث (كه در سال ١٣٤٤ شمسى، مستقل از يكديگر و بعدها در يك مجلّد به چاپ رسيدند) معتقد است كه:

علم الحديث، علمى است كه به آن، اقوال و تقارير و افعال پيغمبر و امام، شناخته مى‌شود... معمولًا علم الحديث را به دو بخشْ تقسيم نموده‌اند:

اوّل، علم رواية الحديث كه در آن از كيفيت اتّصال حديث به معصوم، از لحاظ احوال رُوات و كيفيت سند و غيره گفتگو مى‌شود و اصطلاحاً علم اصول الحديث ناميده شده است.

دوم. علم دراية الحديث كه از معانى و مفاهيم الفاظ واردِ در احاديثْ بحث مى‌نمايد.

بخش اوّل نيز به دو دسته منقسم مى‌گردد؛ زيرا گاهى از احوال رجال سند (از لحاظ عدالت و وثاقت و عدم آن) بحث مى‌شود كه به علم رجالْ مسمّى است و هنگامى از