حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ١٧٤ - ٤ تبعيت از اهوا و آرا

را با حديث عرضه داشتند! و چه بسيار جريان‌هاى سياسى كه با تمسك به حديث، خود را موجّه مى‌كنند!.

وقتى پاره‌اى آراى عرفانى و صوفيانه در لواى روايتْ عرضه شود، طبيعى است كه مستبدان و حاكمان زور نيز در پس نقاب «ظل اللَّه»[١]

بر مسند نشينند و كار خود را با حديث، موجّه سازند.

و امروزه نيز ممكن است برخى نظريه‌هاى غير مسلّم علمى- كه فراتر از حدس و تخمين نيست- در پوشش حديث و با حمايت روايت، وارد بازار دانش شود.

همه اينها را مى‌توان «تفسير به رأى» از احاديث، نام گذارى كرد.

***

به اينها مى‌توان اضافه كرد، غرض ورزى‌ها و فتنه‌ها و كينه‌هايى را كه در لباس حديث و روايت، بروز مى‌كند. تعبير زيباى اميرمؤمنان در باره شعار خوارج (كَلِمَةُ حَقّ يُرادُ بِهَا الباطِلُ)[٢]

بر اين چنين غرض ورزى‌هايى در استفاده از نصوص دينى، اشارت دارد.

بسيار مناسب بود كه نمونه‌هايى فراوان براى هر يك از موانع ياد شده، ذكر كنيم؛ اما محدوديت مجال، بيش از اين اجازه نمى‌دهد.

اميدواريم پژوهشگران و محققان، نمونه‌هاى فراوانى از اين دست را- كه در تاريخ اسلام، رخ داده است- گردآورند و براى تنبّه و دورى جستن، بر متفكرانْ عرضه دارند.

[١]. اشاره به احاديثى است كه در آنها اين تعبير آمده است: السلْطان ظِلُّ اللّهِ في الارض( بحارالأنوار، ج ٧٥، ص ٣٥٤، ح ٦٩).

[٢]. نهج البلاغة، خطبه ٤٠.