حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٢٤٦ - هشت شناخت روش هاى جمع بين اخبار متعارض

مى‌گويد:

فتحصّل مما ذكرناه، جواز الانتفاع بصنوف النجاسات، ولا دليل عام على حرمة جمع الانتفاعات بها كما لا دليل على حرمة بيعها.[١]

خلاصه سخنْ آن كه مى‌توان از تمامى نجاسات، بهره بُرد و دليلى بر حرمت آن نيست؛ چنان كه دليلى بر ممنوعيت خريد و فروش آنها وجود ندارد.

به هر حال به صورت يك قاعده كلّى فرموده است:

إنّ اللازم على الفقيه الباحث في الاستظهار من الروايات و دعوى الانصراف والغلبة والندرة ملاحظة العصر والمحيط الذين صدرت الروايات فيهما.[٢]

بر فقيه لازم است كه براى به دست آوردن مطلبى از روايات يا ادعاى انصراف و غلبه و ندرت كردن، زمان و مكان صدور حديث را منظور دارد.

هشت. شناخت روش‌هاى جمع بين اخبار متعارض‌

يكى از اصول كليدى در فقه الحديث، آگاهى از چگونگى جمع بين اخبار متعارض است. اين مسئله كه از ديرباز مورد توجه بود، هنوز در جايگاه واقعى‌اش قرار نگرفته است.[٣]

حضرت امام رحمه الله در اين باب در كتاب «التعادل و الترجيح» به چند نكته اساسى اشاره كرده كه حائز اهميت است:

١. ايشان معتقد است بحث تعارض را در علم اصول، بايد به تعارض اخبار (رواياتْ) اختصاص داد؛ زيرا تعارض در غير اخبار، نادر است:

إنّ مبحث التعارض و إن كان بعنوانه أعم من تعارض الأخبار، لكن لما كان البحث عن تعارض غيرها غير معنون في هذا البحث في هذه الأعصار- لأهمية

[١]. المكاسب المحرمة، ج ١، ص ٥٦.

[٢]. كتاب البيع، ج ٤، ص ١٨٠.

[٣]. ر. ك به: علوم حديث، ش ٩، ص ٢- ٨.