حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٣٨٤ - محتواى اشعار

٧. وصايا

تعدادى از سروده‌ها سفارش‌هايى به امام حسن عليه السلام و امام حسين عليه السلام است. سروده ٢٢١ وصيت به امام حسن عليه السلام است و او را به دانش‌طلبى، جوانمردى، پارسايى و آراستگى به اخلاق و ادب، سفارش مى‌كند. سروده‌هاى ٤٣٥، ١٧٨، ١٣٠، ٤٧، ٤٠، ١٨ سفارش به امام حسين عليه السلام است. اين وصايا، پاره‌اى از تجربه‌هاى امام را باز مى‌گويد و صبغه آن، پند و اندرز و يادكرد مسائل اخلاقى است.

٨. معرفى خود

معرفى امام و حسب و نسب وى، سابقه‌اش در اسلام، كارهايى كه براى مجد و عظمت اسلام انجام داده، دلاورى‌هايش در ميدان‌هاى نبرد، دانش و خُلق رحمانى وى و... بخشى ديگر از مضامين ديوان است. اينها را مى‌توان در اين شماره‌ها يافت:

٢٥٥، ٢٤٢، ٢٣٥، ٢٢٦، ٢١٥، ١٥٨، ١٣٧، ١٢٢، ١١٦، ١١٥، ١٠٥، ٦٧، ٦٢، ٦١، ٦٠.

٩. رَجَزها

سروده‌ها و رجزها در ميدان‌هاى نبرد و هنگام رويارويى با قهرمانان سپاه شرك، بخشى ديگر از ديوان را تشكيل مى‌دهد. جنگ احد (٣٦٣، ٣٥٦، ٢٣٧، ١٤٤، ١٤٢، ١٤١، ٧٠)، نبرد خندق (٣٥٥، ٤٩)، جنگ بدر (٢٩٤، ٧١، ١٢)، بئر ذات العلم (٥٥٧، ٥٠٣)، نبرد خيبر (٣٠٢، ١٨٤، ٥٨، ٥١)، نبرد صفين (٥٣٩، ٥٢٥، ٥٠٧، ٣٩٨، ٣٩٧، ٣٥٧، ٢١٤، ٩٧، ٥٣)، نبرد جمل (٥٧١، ٤٣٩، ٣٦٣، ١٥١، ١٤٧)، نهروان (٤٨٢، ٤٤٠) و نيز رويارويى با عمرو بن عبد وُد (٢٢٧، ١٤٣)، عمرو بن مَعدى‌كَرِب (٢٦٥)، ربيع بن ابى‌حقيق (٥٢)، حارث مولى معاويه (٥٩)، غطريف بن جسم (٢٧٨)، ياسر يهودى (٢١٢، ٧٢) مَرحَب يهودى (٢٠٦، ٧٣) بخشى از مفاهيم و موضوعات در اين بخش است؛ البته نامه به عمرو بن عاص (٢٤١)، نامه به معاويه (٢٨٩، ٢٤٣)، سروده‌هاى مربوط به ابن ملجم (١٣٩)، سرودهاى هنگام كشته شدن حكيم بن جبله‌