حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٣٨٢ - محتواى اشعار

بزرگ در آن نهفته است و در سروده ٢٤٠، كامل‌ترين مردم را معرفى مى‌كند.

در همين بخش، سروده‌هايى مانند شماره‌هاى ٥٤٢، ٧٩، ٢٣، ١٩، و به عقل و خرد مى‌پردازد و آنچه به دانش و جهل بر مى‌گردد، چون شماره‌هاى ٢٨٥، ١٩٢، ١٠٤، ٨٥، ٢٣، ١٠، ٢ نيز بسيار است.

٢. توحيد و خداشناسى‌

توحيد و خداشناسى و برشمردن صفات الهى و فروعات و متعلقات توحيد، بخش گسترده‌اى از ديوان را به خود اختصاص داده است. وصف خداوند (٢٨٠ و ١٥٠)، غفران الهى (٢٨١)، تقدير الهى (٢٩٤ و ٢٧٤)، امداد الهى (١٣١)، ياد خدا (١١١)، توكل (٣٠٧ و ١٠٦)، يأس از خداوند (٣٢٢ و ٢٧١)، رضا به قضاى الهى (٢٨٦)، روزى (٢٨٣) و شكر نعمت (٣١٥) پاره‌اى از مفاهيم برجسته در اين باره است.

٣. آخرت و زندگى پس از مرگ‌

آخرت و زندگى پس از مرگ، مضمون بسيارى از اشعار ديوان است. سروده‌هاى ٢٩٩، ٢٧٢، ٢٦٢، ٢٣٣، ٢٣٢، ٢١٨، ١٤٨، ١٤٥، ١١٩، ١١٨، ٩٣، ٤٥، ٣٨، ٣٢، و... به نزديك بودن مرگ و آمادگى براى گذر از اين دنيا اشاره دارند و در مقابل، دنيا و دل‌بستن بدان در بسيارى از اشعار ديگر، نكوهش شده است كه مى‌توان به اين نمونه‌ها اشاره كرد: ٣١٦، ٣١٤، ٣١٣، ٣١١، ٣٠٥، ٢٩٢، ٢٨٤، ٢٧٠، ١٨٥، ١٧٩، ١٧٥، ١٧٤، ١٦٩، ١٦٨، ٩٠، ٨٨، ٧٥، ١٥، ١٤.

٤. مناجات‌

مناجات و راز و نياز با خداوند، بخشى از ديوان است. بيش از ده سروده، مناجات با خداوند است كه مى‌توان به اين شماره‌ها اشاره كرد: ٤٢٤، ٤٢٣، ٤٢٠، ٢٦٩، ٢٦١، ٢٥٩، ٢٥٣، ١٧٧، ٧٨، ٤٤، ١٧، ٩. اين سروده‌ها با: يا رَب، يا الهى، يا سامِعَ الدُّعاءِ،