حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٢٨١ - ٦ تاريخ صدور حديث

اين «امرء» در مقابل «امرأه» نيست، بلكه فرهنگ محاوره اين است كه از انسان به عنوان مرد ياد شود، نه به عنوان مرد در مقابل زن.[١]

در اين‌جا ذات اقدس اله مى‌خواهد به ما بفهماند من كه به صورت مذكر تعبير مى‌كنم، براساس فرهنگ محاوره است، نه اين‌كه كار مخصوص مرد باشد.

بنابراين، نبايد به زحمت افتاد كه چرا پيامبر اسلام فرمود: طَلَبُ الْعِلْمِ فَريضَةٌ عَلى‌ كُلِّ مُسْلِمٍ‌ و نفرمود «مسلمة»، تا به زحمت جواب داده شود كه در برخى نسخ «مسلمة» دارد يا در برخى از روايات «مسلمة» هم اضافه شده است، يا اين‌كه بعضى از محدثانْ «مسلمة» را هم نقل كرده‌اند. اصلًا زحمت سؤال را نبايد تحمل كرد تا نوبت به زحمت جواب برسد. قرآن كريم در عين حال كه ما را به عظمت آن معنا آشنا مى‌كند، ما را به خصوصيت فرهنگ محاوره هم راهنمايى مى‌كند.

مى‌فرمايد: اگر سخن از مذكر است، نه براى آن است كه اين وصف، وصف مذكرهاست، بلكه براى اين است كه در مقام لفظ، اين چنين تعبير مى‌شود.[٢]

٦. تاريخ صدور حديث‌

تاريخ هر حادثه و پديده، از چگونگى وقوع آن خبر مى‌دهد، و به شناسنامه‌اى مى‌ماند كه آيندگان را از هويت آن باخبر مى‌سازد.

سنّت (گفتار و كردار و تقرير معصوم) نيز گاه تاريخ‌بردار است. هر حديث از پس نيازى و در پاسخ پرسشى و در مقام تبيين حقيقتى و گاه براى وضعيت ويژه‌اى صادر شده است. و به تعبير ديگر، شأن نزولى دارد كه دانستنش براى فهم بهتر حديث، سودمند است. نخستين فقيهى كه بدين مسئله توجه جدّى ورزيد و در روش استنباط و شيوه تدريس بدان التزام داشت، آية اللَّه حاج آقا حسين طباطبايى بروجردى بود. وى معتقد بود:

[١]. زن در آيينه جلال و جمال، ص ٧٩- ٧٨.

[٢]. همان، ص ٨١.