حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٢٦٢ - سخنان امام على عليه السلام درباره زن

اوست.... اما آنچه پيش از اينها به چشم مى‌آيد و بر صراحت لهجه ايشان دلالت دارد، دو مورد است:

اميرمؤمنان عليه السلام در حكمت ٢٣٨ مى‌فرمايد: تمام زن، شر و بدى است، و بدتر از همه، آن‌كه مرد مجبور است زن بگيرد....

دوم، نقص عقل اوست.

بنابراين، منظور حضرت امير عليه السلام، مذمت زن نيست، بلكه بيان يك واقعيت در خلقت است؛ يعنى قانون تكوين و بقاى نسل انسان اقتضا مى‌كند كه زايمان وجود داشته باشد. خداوند، اين وظيفه را برعهده زن گذاشت و لوازم آن را نيز به او عنايت كرد. يكى از لوازمش عشق و عاطفه قوى است كه مرد را از آن محروم ساخته، و ابزار ديگرش ضعف عقل است. براى اين‌كه درد زايمان قابل تحمل باشد، ضعف عقل لازم است.[١]

يكى ديگر از شارحان سخنان امام على عليه السلام گفته است:

امام على به شخصيت و مقام زن احترام مى‌نهاده است.... اما به حكم سنّت رسول‌اللَّه و تجارب شخصى، و باتوجه به وضع روحى و جسمى و وظايف فيزيكى زن، با شركت‌دادن او در تكاليف و مسئوليت‌هاى ويژه مردان، مخالفت مى‌كرد و مخصوصاً بعد از آن‌كه عايشه، ام المؤمنين، در مدينه موجبات عصيان مردم و قتل خليفه، عثمان، را فراهم آورد،... در اين عقيده راسخ‌تر شد و دخالت زنان در وظايف خاص مردان را به كلى مردود شمرد.[٢]

ب. نفى مطلق‌

برخى چنين سخنانى را ستمى بر زن و ظلمى در حقِ امام عليه السلام تلقى كرده‌اند. البته وضعيت تاريخى باعث اين امر شده است. اينان بيشتر، جنگ جمل را سبب صدور اين سخنان دانسته‌اند، و البته گفته‌اند كه اين رأىِ شخصى امام على عليه السلام است و

[١]. مصطفوى، سيدجواد، پرتوى از نهج‌البلاغه، ص ١٢٥- ١٢٢.

[٢]. مشايخ فريدنى، محمد حسين، نظرات سياسى در نهج‌البلاغه، ص ٦٩- ٦٨.