حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ١٧٧ - فوايد شناخت تاريخ صدور

براى فهم بهتر نصوص و استفاده كامل از آنها، فراهم مى‌آورد.[١]

همچنين، حضرت آية اللَّه خامنه‌اى، در توصيه به حوزه‌هاى علميّه براى غنا بخشيدن به فقه، فرموده‌اند:

... تاريخ هم بسيار مهم است؛ حتّى در فقه هم مى‌شود از تاريخ استفاده كرد.

بسيارى از مسائل فقهى، با تاريخْ مرتبط است. ما به اين ارتباط، كمترتوجّه كرديم و آن را كشف نكرديم.[٢]

***

فوايدى كه بر شناخت تاريخ صدور حديثْ بار مى‌شود، بسيار است كه در اين جا تنها به برخى اشاره مى‌كنيم:

فوايد شناخت تاريخ صدور

١. شناخت روايات تقيّه‌اى‌

ترديدى نيست كه در ميان روايات اهل بيت پيامبر صلى الله عليه و آله، احاديثى وجود دارد كه با رعايت جوّ حاكمِ سياسى و علمى آن زمان، صادر گشته و روشن است كه اين گونه روايتى، در بر دارنده حكم دائمى و هميشگى نيست. بدون شناخت اوضاع و احوال سياسى و فقهى آن عصر، شناسايى اين گونه احاديث، ميسور نيست. اين عدم شناخت، سبب مى‌شود كه گاه روايتى بر تقيّه حمل گردد كه معلوم نيست صدور آن، بر حسب تقيّه باشد.

رفتار برخى فقيهان- آن جا كه بر اساس احتمال، حديثى را بر تقيّه وا مى‌دارند، حاكى از اين عدم شناخت است؛[٣]

چرا كه تا شرايط و اقوال فقهى و علمىِ زمان صدور حديثْ احراز نگردد، و جوّ غالب عصر به دست نيايد، حمل بر تقيّه، نارواست.

[١]. مجلّه آينه پژوهش، ش ٥، ص ٦٩.

[٢]. روزنامه جمهورى اسلامى، ٤/ ٧/ ١٣٧٠، ص ١٥.

[٣]. به عنوان نمونه، بنگريد به: الحدائق الناضرة، ج ١٣، ص ١٨٥؛ مستند العروة( كتاب النكاح)، ج ٢، ص ٧٥.