حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٩٨ - شيوه هاى ارزيابى اسناد

صدوق (م ٣٢٩ ق) و كلينى (م ٣٢٨ ق) را نيز اخبارى مى‌دانند.[١]

گرچه نمى‌توان دعوى ملّا امين استرآبادى را در استناد مسلك خود به قدما به طور كامل پذيرفت، و گرچه قلمداد كردن شيخ صدوق و كلينى در زمره اخباريانْ نسبتى صد در صد درست نيست، اما برخى ريشه‌هاى اخباريگرى جديد را در كلام قدما مى‌توان يافت و نشان داد.

به عنوان مثال، شيخ مفيد فرموده است:

لكن أصحابنا المتعلقين بالأخبار، أصحاب سلامة وبعد ذهن وقلّة فطنة، يمرّون على وجوههم فيما سمعوه من الأحاديث ولا ينظرون في سندها، ولا يفرّقون بين حقّها وباطلها ولا يفهمون ما يدخل عليهم في إثباتها ولا يحصلون معاني ما يطلقون منها.[٢]

اما آن دسته از اصحاب ما كه وابسته به اخبارند، افرادى سليم النفس، كند ذهن و ساده انگارند. احاديثى را كه مى‌شنوند، با تمام وجود مى‌پذيرند؛ تأملى در سند ندارند؛ حق و باطل آن را تميز نمى‌دهند و معانى آن را درك نمى‌كنند.

اخباريگرى جديد كه از ملّا امين استرآبادى آغاز شد، داراى ديدگاه‌هاى ويژه‌اى است‌[٣]

كه يكى از آنها معتبر دانستن كتب اربعه و پاره‌اى كتب ديگر است. اينان گرچه در اين زمينه اختلاف نظر دارند، ليكن در اين مطلب مشترك‌اند كه در قلمروِ مورد نظرِ هيچ يك از آنها، نيازى به «علم رجال» و بررسى سند نيست. در واقع، اينان به مصونيت اين مجموعه از «جعل» و «وضع»، باور دارند.

[١]. الفوائد المدنية، ص ٤٠ به نقل از: مصادر الاستنباط، ص ٥٨.

[٢]. تصحيح الاعتقاد، ص ٣٨ به نقل از: مصادر الاستنباط بين الأصوليين والأخباريين، ص ٥٢.

[٣]. جهت آگاهى از آراى اخبارى‌ها رجوع شود به:

مصادر الاستنباط بين الاصوليين والأخباريين، محمد عبدالحسين محسن الغراوى.

المعالم الجديدة، شهيد سيد محمدباقر صدر، ص ٧٦- ٨٣.

دائرة المعارف الشيعية، حسن الامين، ج ٣، ص ١٠٧- ١٠٩.

دائرة المعارف تشيّع، ج ٢، ص ٧- ١٣.