دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٨٧٠
| ابن اخوه ، ابوالفضل جلد: ٢ شماره مقاله:٨٧٠ |
اِبْنِ اِخوَه، ابوالفضل عبدالرحيم بن احمد بن محمد بن ابراهيم بن الاخوة
بغدادي شيبانى (٤٨٣- ٥٤٨ق/١٠٩٠-١١٥٣م)، اديب، شاعر، مفسّر و محدّث شافعى.
وي در طلب حديث به خراسان، نيشابور، ري، طبرستان و اصفهان سفر كرد (كتبى،
٢/٣٠٩)، ولى ٤٠ سال در اصفهان اقامت داشت. عمادالدين كاتب از وي به بزرگى
ياد مىكند و او را در حديث، تفسير، نحو، ادب و شعر يگانة زمان خود مىداند و
مىگويد: براي استفاده از محضر وي به اصفهان رفتم و از اشعار نغز و افكار
بديعش بهرهمند شدم (١(٣)/١٤٠-١٤١). گويا وي در پايان عمر در شيراز به سر
مىبرده و در شعبان ٥٤٨ق در همان شهر درگذشته است (ذهبى، ٢٠/٢٨١).
منتجبالدين عِجْلى فقيه شافعى (د ٦٠٠ق/١٢٠٤م) از وي حديث نقل كرده (ابن
خلكان، ١/٢٠٨) و وي از ابوالفوارس طراد زينى، ابوالخطاب نصر بن بَطِر و
ديگران روايت كرده است. وي از كتابهاي بسياري نسخه برداري كرده (كتبى،
همانجا) و ابومسعود گويد: از وي شنيدم كه مىگفت ٢ هزار جلد كتاب به خط خود
نوشتهام (ابن حجر، ٤/٣-٤). ابومحمد تنوخى شاعر گويد: من ديوان شعر وي را كه
بيش از ١٠ هزار بيت بود مطالعه كردم (عمادالدين كاتب، ٢/١٦٠). چند تن از
اديبان و محدثان ديگر نيز به عنوان «ابن الاخوة» شهرت داشتهاند.
مآخذ: ابن حجر عسقلانى، احمد، لسان الميزان، حيدرآباد دكن، ١٣٣٠ق/ ١٩١٢م؛
ابن خلكان، وفيات؛ ذهبى، شمس الدين محمد، سير اعلام النبلاء، به كوشش
شعيب ارنؤوط و محمد نعيم عرقوسى، بيروت، ١٤٠٥ق/١٩٨٥م؛ عمادالدين كاتب،
محمد، خريدة القصر، به كوشش محمد بهجة الاثري، بغداد، ١٩٧٦م؛ همان، به كوشش
شكري فيصل، دمشق، ١٣٧٨ق/١٩٥٩م؛ كُتبى، محمد، فوات الوفيات، به كوشش
احسان عباس، بيروت، ١٩٧٤م. قهار مقيمى
تايپ مجدد و ن * ١ * زا
ن * ٢ * زا