دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٦٧٨
| ابراهيم تهرانی جلد: ٢ شماره مقاله:٦٧٨ |
اِبْراهيمِ تِهْرانى، مشهور به ميرزا عمو، از خوشنويسان تواناي قلم نستعليق
در نيمة دوم سدة ١٣ و آغاز سدة ١٤ق/١٩م و شاگرد ميرزا غلامرضا اصفهانى.
ابراهيم خوشنويسى توانا بود كه در كتيبهنويسى آثاري برجسته از خود برجاي
نهاده است (بيانى، ١/١٨). آثار تاريخدار او در ١٢٩١-١٣١٤ ق/ ١٨٧٤-١٨٩٦م
نوشته شده است. كتيبههاي بازمانده از او در بناهاي مذهبى به ترتيب تاريخ
كتابت عبارتند از ١. كتيبة اطراف ايوان آينة امامزاده حمزه در شهر ري با
تاريخ ١٢٩١ق كه از بهترين آثار او به شمار مىآيد (همو، ١/١٩)؛ ٢. كتيبة
كمربندي ايوان شمالى صحن كهنة آستانة حضرت معصومه بر كاشى خشتى لاجوردي با
رقم «نَمَّقَه ميرزا عمو» كه قطعهاي است در ٧ بيت از عبدالمجيد قمى متخلص
به سيد و در آن، تاريخ بناي ايوان يعنى ١٣٠١ق/١٨٨٣م آمده است (برقعى،
٥٦؛ مدّرسى، ١/٧٤)؛ ٣. كتيبهاي در دو بيت، كنده شده بر سنگ مرمر آستانة دري
كه ميان رواق و ايوان آينة حرم حضرت معصومه قرار درد، با تاريخ ١٣١٠ق
(بيانى، همانجا)؛ ٤. كتيبة پاية گلدستة شرقى جلو ايوان مقصورة مسجد سپهسالار
(سابق) تهران شامل آية شريفة «انّما يعمر مساجد الّله...» با تاريخ ١٣٠٢ق
(سحاب، ٤٦)؛ ٥. كتيبة درِ ورودي حرم امامزاده طاهر در آستانة حضرت عبدالعظيم
با تاريخ ١٣٠٨ق (بيانى، همانجا)؛ ٦. كتيبة در نقرهاي سمت شرقى حرم حضرت
معصومه شامل ١٨ بيت از سرودههاي شوريدها شيرازي با تاريخ ١٣١٠ق (برقعى،
٤٥؛ فيض، ١/٦٦٠)؛ ٧. كتيبة درِ نقرهاي ديگري در همانجا ميان رواق و ايوان
آينه، شامل ١٤ بيت شعر از شوريده با تاريخ ١٣١٤ق (برقعى، ٤٦؛ فيض، ١/٦٦٢)؛
٨. كتيبة بدون تاريخى نيز شامل سورة كوثر، آية نور و سورة عصر به خط او در
ايوان صحن آرامگاه شيخ صدوق (ابن بابويه) در شهر ري موجود است (مصطفوي،
١/٢٤٣). از ابراهيم تهرانى آثاري نيز به صورت مرقّع يا قطعات برجاي مانده
است كه در مجموعههاي شخصى نگهداري مىشود (بيانى، همانجا).
رقم او را بر آثارش به صورتهاي «ميرزا ابراهيم الطّهرانى الشّهير بميرزا
عمو»، «محمد ابراهيم طهرانى مسهور بميرزا عمو» و گاهى تنها «ميرزا عمو» مىتوان
مشاهده كرد.
مآخذ: برقعى، علىاكبر، راهنماي قم، قم، ١٣١٧ش؛ بيانى، مهدي، احوال و آثار
خوشنويسان، تهران، ١٣٤٥ش؛ سحاب، ابوالقاسم، تاريخ مدرسة سپهسالار، تهران،
١٣٢٩ش؛ قيض، عباس، گنجينة آثار قم، قم، ١٣٤٩ش؛ مدرّسى طباطبايى، حسين،
تربت پاكان، قم، ١٣٣٥ش؛ مصطفوي، محمدتقى، آثار تاريخى تهران، ١٣٦١ش؛
محمدحسن سمسار
تايپ مجدد و ن * ١ * ز
ن * ٢ * ز