آمِنه، بنت شَرید، از زنان نام‌آور شیعی کوفه، همسر عمروبن حَمِق خُزاعی (د ٥٠ق/٦٧٠م)، که هر دو در شمار یاران وفادار علی‌بن ابی‌طالب(ع) بودند. آمنه در فصاحت گفتار اشتهار تاریخی دارد. پس از شهادت حضرت امیر(ع)، معاویه بن ابی‌سفیان اقدامات گسترده‌ای را به منظور دستگیری و کشتار شیعیان وی آغاز کرد و عمروبن حمق نیز از کسانی بود که مورد تعقیب قرار گرفت، اما توانست بگریزد و پنهان شود. از این‌رو به فرمان معاویه، آمنه را دستگیر ساختند و در دمشق به زندان افکندند تا وی را به تبری از تشیع وادارند، اما آمنه همچنان به عقیدۀ خویش استوار ماند. دو سال بعد، عمرو در موصل و در حال بیماری به دست مأموران معاویه افتاد و کشته شد. سرش را به دمشق بردند و به دستور معاویه برای درهم شکستن مقاومت آمنه، پیش روی او نهادند، اما این کار نه تنها روحیۀ آمنه را متزلزل نکرد بلکه موجب شد که وی با فصاحت و بلاغت به وصف شوهر خویش و لعن معاویه پردازد. پس از آن او را آزاد و به سوی کوفه روانه ساختند. آمنه در میان راه و ظاهراً به بیماری طاعون درگذشت، اما محتمل است که به دستور معاویه مسموم شده باشد.
مآخذ: ابن ابی طیفور، احمد، بلاغات النساء، بیروت، ١٩٧٢م، صص ٨٧-٨٩؛ ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینه دمشق، به کوشش سکینه الشهابی، دمشق، ١٩٨١م، ص ٤٣؛ امین، محسن، اعیان الشیعه، بیروت، ١٩٨٣م، ٢/٩٥؛ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، بیروت، چ ٣، ١٣٨٢ق، ١/١٨؛ شابشتی، علی‌بن محمد، الدیارات، به کوشش کورکیس عواد، بغداد، ١٩٥١م، صص ١١٤-١١٥؛ کحاله، عمررضا، اعلام النساء، بیروت، ١٩٨٤م، ١/١١-١٣؛ محلاتی، ذبیح اللـه، ریاحین الشریعه، تهران، ١٣٦٤ش، ٣/٣٢٦-٣٢٧.
کاظم موسوی بجنوردی