دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٧٠٤
| ابراهيم غافقی جلد: ٢ شماره مقاله:٧٠٤ |
اِبْراهيمِ غافِقى، ابواسحاقبن احمدبن عيسى (٦٤١ -٧١٦ق/ ١٢٤٣-١٣١٦م)،
نحوي، قاري و فقيه مالكى. در اِشبيله (سِويل) زاده شد و در سَبْتَه درگذشت
و به همين سبب وي را اشبيلى و سَبْتى گفتهاند. علت انتساب او به غافق،
از قلعههاي نزديك اشبيليه، دانسته نيست. اندك اطلاعى كه از او هست، در
همة مآخذ به يكسان تكرار شده است و آن نيز بايد همان روايتى باشد كه شاگرد
وي ابوالقاسمبن عمران حضرمى براي ذهبى نقل كرده و ابن حجر خلاصة آن را
آورده است (١/١٢). وي در آغاز كودكى، در اشبيليه مىزيست و چون اسپانياييها
بر آن شهر چيره شدند، وي را در ٦٤٦ق/١٢٤٨م به سبته در ساحل تونس بردند. در
آنجا به آموختن حديث، فقه و نحو پرداخت و قرآن را به ٧ قرائت فراگرفت و
بعدها كتابى نيز دربارة قرائت نافع نوشت، اما بيشتر به صرف و نحو همت گماشت
و كتاب سيبويه را نزد استاد خواند و سرانجام به زباندانى در سراسر مغرب نامور
شد. شرحى بر كتاب الجمل زجاجى (د ٣٣٩ق/٩٥٠م) به وي نسبت دادهاند.
ما~خذ: ابن حجر عسقلانى، احمد، الدررالكامنة، حيدرآباد دكن، ١٣٩٢ق؛ ابن عماد،
عبدالحى، شذرات الذهب، قاهره، ١٣٥١ق. ٦/٣٨؛ تونكى، محمودحسن، معجم
المصنفين، بيروت، ١٣٤٤ق، ٣/٥٢، ٥٣؛ حاجى خليفه، كشف الظنون، استانبول،
١٩٤١م، ١/٦٠٤؛ سوطى، جلالالدين، بغيةالوعاة، به كوشش محمدابوالفضل ابراهيم،
قاهره، ١٣٨٤ق، ١/٤٠٥؛ يافعى، عبدالله، مرا¸ة الجنان، بيروت، ١٣٩٠ق، ٤/٢٥٦.
آذرتاش آذرنوش
تايپ مجدد و ن * ١ * زا
ن * ٢ * زا