آلِ مُظَفَّر، خاندانی از عالمان و ادیبان شیعی که برخی از افراد آن از نیمۀ سدۀ ١٢ق/١٨م در نجف اشرف شهرت یافتند و گروهی از آنان در الجزایر سکنی گزیدند و الجزایری خوانده شدند. این خاندان به سبب انتساب به یکی از نیاکانشان، مظفربن احمدبن محمدبن علی بن حسین، به آل مظفر شهرت یافتند. گفته شده است که مظفربن احمد از قبیلۀ آل علی از اعراب عوالی مدینه بوده است. وی در جزایر از نواحی بصره ساکن شد و از این‌رو خاندان او به جزایری نیز شهرت یافته‌اند (آل محبوبه، ٣/٣٦٠). مشهورترین افراد این خاندان:
١. عبدالمهدی بن ابراهیم بن نعمه مظفر صَیْمَری نجفی (د ١٣٦٣ق/١٩٤٤م)، مجتهد شیعی عراقی و معروف به پرهیزکاری و حسن اخلاق. وی در نجف نزد سیدمحمدکاظم یزدی و شیخ‌الشریعۀ اصفهانی و علی بن باقر جواهری درس خواند و در عشار بصره مسکن گزید و درگذشت (زرکلی، ٤/١٦٩؛ اقابزرگ، طبقات، ١٢٤٠، ١٢٤١؛ همو، الذریعه، ١/٥١٢؛ حرزالدین، ٢/٧١، ٧٢). او نویسندۀ کتاب ارشادالامه للتمسک بالائمه است که در ١٣٤٨ق/١٩٢٩م در نجف چاپ شده است.
٢. محمدبن عبداللـه بن محمد مظفر نجفی (١٢٥٦-١٣٢٢ق/١٨٤٠-١٩٠٤م)، فقیه شیعی عراقی و آگاه به علم قرائت قرآن. او در نجف زاده شد و در نزد شیخ راضی بن محمد نجفی درس خواند و خود مدرس فقه شد. کتابی در شرح شرایع دارد به نام توضیح الکلام فی رح شرایع الاسلام که به خط خود وی در دو جلد در کتابخانه‌اش در نجف موجود است. نیز رساله‌ای دربارۀ علم قرائت قرآن دارد. وی در پایان زندگی نابینا شد و به بیماری وبا در نجف درگذشت (کحاله، ١٠/٢٤٦؛ زرکلی، ٦/٢٤٤؛ آقابزرگ، الذریعه، ٤/٤٩٥؛ امین، ٩/٣٨٤).
٣. محمدحسن بن محمدبن عبداللـه مظفر (١٣٠١-١٣٧٥ق/١٨٨٤-١٩٥٥م)، فقیه، اصولی و متکلم امامی عراقی و معروف به پرهیزکاری. در نجف زاده شد و نزد آخوند خراسانی، علی‌بن باقر جواهری و محمدکاظم یزدی درس خواند و از شیخ الشریعۀ اصفهانی و اقابزرگ تهرانی اجازۀ روایت گرفت و در ٢٣ ربیع‌الاول/٩ نوامبر در بغداد درگذشت. او را آثاری بدین شرح است: دلایل السدق، در سه جلد بزرگ در رد کتاب ابطال نهج‌البلاغه ابن روزبهان (ابطال نهج‌الباطل در رد کتاب کشف الحق علامۀ حلی نوشته شده است) تألیف این کتاب که در پایان آن از مباحث فقهی نیز سخن به میان آمده است، در ١٣٥٠ق/١٩٣١م خاتمه یافت. این کتاب در تهران (١٣٦٩ و ١٣٧٢ق/١٩٥٠ و ١٩٥٣م) و در نجف (١٣٧٢ق/١٩٥٣م) به چاپ رسیده است؛ الافصاح ف احوال رجال الصحاح، در یک جلد که در آن به ارزیابی برخی از راویان الصحاح السته پرداخته است؛ حاشیه‌ای بر کفایه الاصول آخوند خراسانی؛ حاشیه‌ای بر عروه‌الوثقی محمدکاظم یزدی؛ شرح القواعد (علامۀ حلی) که در ١٣٧٨ق/١٩٥٨م در نجف چاپ شده است. وی شعر نیز می‌سروده است و نمونه‌ای از اشعار او را علی خاقانی در شعراءالغری، تألیف حدود ١٣٦١ق/١٩٤٢م، آورده است (کحاله، ٩/٢١٩، زرکلی؛ ٦/٩٥-٩٦؛ آقابزرگ، طبقات، ٤٣١؛ امین، ٩/١٤٠، ١٤١).
٤. محمد حسین بن محمدبن عبداللـه مظفر (١٣١٢-١٣٨١ق/١٨٩٤-١٩٦١م)، روحانی، ادیب، شاعر و مورخ شیعی عراقی. او در نجف زاده شد و در همان‌جا درگذشت. نزد میرزای نایینی، آقاضیاء عراقی، سیدابوالحسن اصفهانی و برادر خود شیخ محمدحسن درس خواند و از سیدعبدالحسین شرف‌الدین و آقابزرگ تهرانی اجازۀ روایت گرفت. وی نثر را خوب می‌نوشت و به هنگام نیاز روحی شعر نیز می‌سرود. تألیفات او عبارت است از: الاسلام، نشوؤه و ارتقاؤه؛ تاریخ الشیعه، که در نجف در ١٣٦١ق/١٩٤٢م چاپ شده است؛ التهاب نیران الاحزان و مُثیر اکتیاب الاشجان، که در ١٣٧١ق/١٩٥٢م و ١٣٧٢ق/١٩٥٣م در نجف چاپ شده است؛ میثم‌التمار؛ مؤمن الطاق. که رساله‌ای است دربارۀ زندگی ابوجعفر مؤمن الطاق محمدبن علی النعمان، چاپ نجف، ١٣٨٤ق/١٩٦٤م؛ حاشیه بر الفین الفارق بین الصدق و الیمن، چاپ نجف، ١٣٧٢ق/١٩٥٣م؛ الامام الصادق، در دو جزء چاپ نجف، ١٣٦٩ق/١٩٥٠م؛ الثقلان، الکتاب و العتره، چاپ نجف، ١٣٦٧ق/١٩٤٨م؛ الشعائر الحسینیه، که در ١٣٤٧ق/١٩٢٨م در بغداد به چاپ رسیده است؛ علم الامام؛ حیاه الصادق، چاپ نجف، ١٣٦٥ق/١٩٤٦م؛ الشیعه و الامامه؛ الفرحه الانسیه فی شرح النفحه القدسیه، که در ١٣٤٥ق/١٩٢٧م در نجف به چاپ رسیده است؛ الشیعه فی التاریخ. نمونه‌هایی از شعر او را علی خاقانی در شعراء الغری یاد کرده است (آل محبوبه، ٣/٣٧٠، ٣٧١؛ زرکلی، ٦/١٠٧؛ آقابزرگ، طبقات، ٦٤٦ و ٦٤٧).
٥. محمدرضابن محمدبن عبداللـه مظفر (١٣٢٢-١٣٨٤ق/١٩٠٤-١٩٦٤م)، فقیه، اصولی، ادیب و متفکر شیعی عراقی. وی در نجف زاده شد و در همان‌جا درگذشت. فقه و اصول را نزد میرزای نایینی، اقاضیاء عراقی و برادرش محمدحسن و فلسفه را نزد شیخ محمدحسین اصفهانی خواند. او حتی به فراگرفتن دانشهای نوین از جمله ریاضیات روی آورد و بر اثر برخورداری از یک ذهن باز در شکوفایی حرکت فکری و دینی نجف و شناساندن معارف اسلامی و مذهب تشیع سهم مؤثر داشت. وی در ١٣٥٤ق/١٩٣٥م جمعیت منتدی‌النشر را که مشتمل بر یک مجموعۀ آموزشی به روش نوین بود و نقش مهمی در شکوفایی و تعمیق معارف و علوم اسلامی و زدودن پیرایه‌ها داشت، تأسیس کرد. از اثار اوست: اصول الفقه، چاپ نجف ١٣٧٨ و ١٣٨٠ق/١٩٥٨ و ١٩٦٠م؛ الرد علی السقیفه، چاپ نجف، ١٣٦٨ق/١٩٤٩م؛ علی هامش السقیفه، چاپ نجف، ١٣٧٣ق/١٩٥٤م؛ حاشیه‌ای بر خیارات مکاسب شیخ مرتضی انصاری؛ المنطق در دو جزء، چاپ نجف، ١٣٧٧ق/١٩٥٧م؛ احلام الیقظه، که شرح حال صدرالدین شیرازی نویسندۀ الاسفار الاربعه است؛ فلسفه ابن‌سینا که شرح حال ابن‌سینا و نقد برخی نظرات اوست؛ عقاید الشیعه که سه‌بار در ١٣٧٣، ١٣٨١، ١٣٨٢ق/١٩٥٤ و ١٩٦١ و ١٩٦٢م در نجف به چاپ رسیده است و مجموعه‌ای از اشعار که علی خاقانی در شعراءالغری آورده است. (زرکلی، ٦/١٢٧؛ آقابزرگ، طبقات، ٧٧٢، ٧٧٣؛ آل محبوبه، ٣/٣٧٤).
مآخذ: آقابزرگ، الذریعه، ٧/١٢٠، ٨/٢٥١، ١٤/١٩١، ٢٧٢؛ همو، طبقات اعلام الشیعه، قرن ١٣، صص ٢١، ٨٣، ٣٨٠؛ همان، قرن ١٤، صص ٢٢، ٨٩٥، ١٢٤٤، ١٤٧٩؛ آل محبوبه، جعفر الشیخ باقر، ماضی النجف و حاضرها، نجف، ١٣٧٦ق، ٣/٣٧٧؛ امین، محسن، اعیان الشیعه، بیروت، ١٩٨٣م؛ امینی، هادی، معجم رجال الفکر والادب فی النجف، نجف، ١٣٨٤ق، صص ٤١٧-٤١٨؛ حرزالدین، محمد، معارف الرجال، قم، ١٤٠٥ق، ١/٣٩، ٢/٢٤٦، ٢٤٧؛ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، بیروت، ١٩٨٤م؛ عواد، کوریکس، معجم المؤلفین العراقیین، بغداد، ١٩٦٩م، ٣/١٥٤، ١٧٠؛ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، بیروت، ١٣٧٦ق، ٣/١٤٢؛ مشار، چاپی عربی، صص ٦٦، ٨٢، ٨٤، ٨٩، ١٥٠، ٢٣٤، ٣٢٤، ٣٦٦، ٤٠٥، ٥٢١، ٥٥٩، ٥٧١، ٦٢٦، ٦٣٦، ٦٦٢، ٧٧٦، ٩٢٠، ٩٨٥.
کاظم موسوی بجنوردی