دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٧١٥
| ابراهيم گيلانی جلد: ٢ شماره مقاله:٧١٥ |
اِبْراهيمِ گيلانى، پسر شيخ عبدالله زاهدي گيلانى، از دانشمندان، شاعران و
خوشنويسان قرن ١٢ق/١٨م.
ابراهيم كوچكترين فرزند خانوادة خود بود. مقدمات علوم را در لاهيجان نزد
پدرش كه به علم و تقوي زبانزد بود، فراگرفت و در شاعري و خوشنويسى و ترسل
مهارت كامل يافت (حِزين، تاريخ، ٥؛ همو، تذكره، ٢١). در توصيف خط ابراهيم
آمده است كه وي به ٧ قلم نيكو مىنوشت و خوشنويسان اصفهان از نمونههاي
خط او كه به آنجا مىرسيد بهره مىبردند (همو، تاريخ، همانجا). حزين لاهيجى
(١١٠٣-١١٨٠ق/١٦٩٢-١٧٦٦م) كه برادرزادة او بود مىگويد در ١٠ سالگى، هنگامى كه
با پدر خود به لاهيجان سفر كرده بود، مدت يك سال نزد عم خود به تحصيل
مشغول شد و خلاصةالحساب شيخ بهايى را نزد او فرا گرفت ( تذكره، همانجا).
ابراهيم در ١١١٩ق/١٧٠٧م در لاهيجان درگذشت و در همان شهر به خاك سپرده شد
(همانجا).
آثار: حزين از ٣ تأليف او نام مىبرد: ١. كاشف الغواشى، كه حاشيه بر كتاب
كشاف است و تا سورة احقاف رسيده است ( تذكره، ٢١)؛ ٢. رسالهاي در توضيح
كتاب اقليدس (همانجا)؛ ٣. رافع الخلاف، كه حاشيه بر كتاب مختلف علامه
حلّى است (همانجا). از اين اثر نسخهاي در كتابخانة عمومى معارف به شمارة ٧١
موجود است (جواهر كلام، ١/٩٨-٩٩).
به گفتة حزين، ابراهيم در سرودن انواع شعر و مدايح و مراثى ائمه، معما و
لغز مهارت داشت، اما از اينهمه تنها دو رباعى و برخى ابيات و قطعات پراكنده
از او در تاريخ حزين و تذكرة حزين (همانجاها) نقل شده است.
مآخذ: جواهر كلام، عبدالعزيز، فهرست كتابخانة عمومى معارف، تهران، ١٣١٣ش؛
حزين، محمدعلى، تاريخ، اصفهان، ١٣٣٢ش؛ همو، تذكره، اصفهان، ١٣٣٤ش.
على ميرانصاري
تايپ مجدد و ن * ١ * زا
ن * ٢ * زا