دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٥٤١
| الآيات البينات جلد: ٢ شماره مقاله:٥٤١ |
الا¸ياتُ البَيْنات، عنوانى براي كتابهايى چند در موضوعات گوناگون كه
دانشوران مسلمان تأليف كردهاند. برخى از محققان كه زير اين عنوان كتاب
نوشتهاند بدين شرحند: ١. آل كاشفالغطاء، شيخ محمدحسين بن شيخ على نجفى
(١٢٩٥-١٣٧٣ق/١٨٧٨-١٩٥٤م). نام كامل كتاب او الا¸يات البينات فى قمع البدع
و الضلالات و در چهار باب است: المواكب الحسينية، نقض فتاوي الوهابية، رد
الطبيعية، خرافات البابية. اين كتاب در ١٣٤٥ق/١٩٢٦م در نجف به چاپ رسيده
است؛ ٢. آلوسى، ابوالبركات نعمان خيرالدين (١٢٥٢-١٣١٧ق/١٨٣٦- ١٨٩٩م). نام
كامل كتاب او الا¸يات البينات فى عدم سماع الاموات عند الحنفيةوالسادات
استكهدر ليدنبهچاپرسيدهاست؛ ٣.استرابادي، عبدالوحيد بن نعمت الله بن
يحيى جيلانى؛ ٤. انصاري، محمد. كتاب او در قاهره چاپ شده است؛ ٥. حسينى،
سيد شجاع بن على. كتاب او در زمينةدانشكلام اسلامىاست و الا¸ياتالبيناتالمبينة
للعقائدالصحيحة نام دارد و به الهدي الى طريق الصواب نيز مشهور است؛ ٦.
حسينى، شيخ ابوبكر بن محمد بن على بن خلف معروف به «حداد». او كتاب خود
را به سال ١٣٤٢ق/١٩٢٤م در رد كتاب هداية القراء و المقرئين نوشتة شيخ خليل
جناينى نگاشته است؛ ٧. حورانى، ابراهيم. كتابش الا¸يات البينات فى غرائب
الارض و السموات نام دارد و در بيروت در ١٣٠٠ق/١٨٨٣م به چاپ رسيده است.
اين كتاب را شيخ محمد بن ملا آقاي قزوينى به فارسى برگردانده و نام غرائب
زمين و آسمان بر آن نهاده است. ذكاءالملك فروغى نيز مطالبى بر ترجمة فارسى
آن افزوده است. نسخة خطى اين ترجمه در مجموعة الهيات كتابخانة مركزي
دانشگاه تهران نگهداري مىشود؛ ٨. رازي، فخرالدين محمدبن عمر (٥٤٣
-٦٠٦ق/١١٤٨- ١٢٠٩م)؛ ٩. زنجى، سيدمحمد محسن بن محمد حسين (د ١٣٢٥ق/١٩٠٧م)؛
١٠. صالحى،عبدالله محمدبن يوسفبن نورالدين على دمشقى مصري (د ٩٤٢ق/
١٥٣٥م). يك نسخة خطى از كتاب او در دارالكتب مصر موجود است؛ ١١. عبادي، شهابالدين
احمدبن قاسم صباغ (د ٩٩٢ق/١٥٨٤م). اثر او الا¸يات البينات على اندفاع
اوفساد ما وقفت عليه مما اورد على جمع الجوامع و شرحه للامام المحلى من
الاعتراضات نام دارد و در دفاع از جمع الجوامع تاج الدين سبكى در فن اصول
است. اين كتاب به سال ١٢٨٩ق/١٨٧٢م در بولاق چاپ شده است. نسخههاي خطى
آن در كتابخانة آستان قدس رضوي و دارالكتب و ازهرية مصر موجود است؛ ١٢. فوزي
الحكيم، محمود. نام كامل كتابش الا¸يات البينات فى مشابهة النباتات
بالحيوانات است و در ١٣٠٥ق/١٨٨٨م در قاهره به چاپ رسيده است؛ ١٣. محمدبن
عمر بن دحيه، مجدالدين ابوالخطاب عمربن حسين بن على ظاهري (د ٦٣٣ق/
١٢٣٦م)؛ ١٤. مذاق هندي، نواب احمدحسين. او از دانشوران شيعى معاصر است و
كتابش در ١٣٣٩ق/ ١٩٢١م به چاپ رسيده؛ ١٥. مرعشى شهرستانى، حاج محمد حسين
ابن امير محمد على حسينى (١٢٥٥- ١٣١٥ق/١٨٣٩-١٨٩٧م). كتاب او به فارسى و در
اثبات پروردگار و رد بر نظريههاي طبيعت گرايان است. اين كتاب يك مقدمه،
پنج باب و يك خاتمه دارد و در ١٢٩٩ق/١٨٨٢م در ايران و يك بار نيز در لاهور
به چاپ رسيده است. يك نسخة خطى آن در كتابخانة آستان قدس رضوي موجود است؛
١٦. نجفى، يوسف بن احمد بن يوسف گيلانى. كتاب او به الا¸يات البينات او
بيان الا¸يات بالزبرو البينات و به پارسى است. اين كتاب مشتمل بر استخراج
اسامى چهارده معصوم(ع) از شصت آية قرآن كريم است و در ١٣٣١ق/١٩١٣م در رشت
به چاپ رسيده است؛ ١٧. ندي احمدبك (د ١٢٩٤ق/ ١٨٧٧م). كتاب او الا¸يات
البينات فى علم النباتات نام دارد و در دانش گياه شناسى است و در ١٢٨٣ق/
١٨٦٦م در بولاق چاپ شده است.
مآخذ: آقابزرگ، الذريعة، ١/٤٦-٤٧، ٢٦/١٧؛ ازهريه، فهرست، ١٣٦٥ق، ١/٥٤، ٢/١-٢،
٥٤؛ الهيات تهران، خطى، ١/٩٧؛ تيموريه، فهرست، ١/١٥٤، ٢٧٢، ٤/٣، ١٤٧؛ حاج
خليفه، كشف الظنون، استانبول، ١٩٤١م، ١/٢٠٤؛ دارالكتب المصرية، خطى، ٦/٨١؛
سركيس، معجم المطبوعات، ١٣٤٦ق، ١/٢٠٨، ٤٠٣، ٨٠٣؛ فنديك، ادوارد، اكتفاء القنوع،
مصر، ١٨٩٦م، ص ٤٤٧، ٤٥٠-٤٥١؛ مشار، چاپى عربى، ص ٦؛ همو، چاپى فارسى، ص
١٢٩؛ مشهد، ٢، خطى، ٢/٥٧١؛ منزوي، خطى، ١٣٤٩ش، ٢/٨٦٩؛ نيز:
GAL, S, II/١٠٥, ٤٤١, ٤٥٢, ٥٤٥, ٧٧١, ٧٨١, ٨٠٢, ٩٢٣, ٩٦١.
سيدعلى آلداود (ز) تايپ مجدد - ١٩/٣/٧٧ (ز) ن ١- ٢٧/٣/٧٧