دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٤٩٨
| آمدی، رجب جلد: ٢ شماره مقاله:٤٩٨ |
آمِدی، رجب بن احمد قیصری رومی حنفی (د پس از ١٠٧٨ق/١٦٦٧م)، دانشمند مشهور اهل
سنّت. در آمِد (دیار بکر) دیده به جهان گشود. برخی او را بروسی، منسوب به بروسه یا
بورسه (شهری در ترکیۀ کنونی) میدانند. در قیصریه (قیساریه) دانش آموخت و سپس به
شهری از توابع ازمیر رفت و بنابر آنچه در پایان کتاب خود جامعُ الازهار آورده، در
جامع عتیق آن شهر به وعظ پرداخت و در همین زمان به تألیف کتاب همت گماشت و سرانجام
در همانجا درگذشت و در دارالحدیث به خاک سپرده شد.
آثـار: از آمدی دو کتاب در دست است: ١. جامع الازهار و لطائف الاخبار، مشتمل بر
مواعظ و اخلاق به زبان عربی در ٩٧ یا ٩٩ باب که در ١٠٦٠ق/١٦٥٠م از تألیف آن فراغت
یافته است. نسخههای خطی کتعددی از این کتاب موجود است: کتابخانۀ دانشگاه لوس
آنجلس، کتابت در تاریخ ٨ محرم ١١٨١ق؛ کتابخانۀ آیت اللـه مرعشی (قم)، کتابت در سدۀ
١١ق؛ کتابخانۀ دانشگاه الازهر (قاهره)، کتابت در ١١٦٥ق؛ کتابخانۀ اوقاف (بغداد)؛ ٢.
الوسیلهُ الاحمدیّه و الذّریعه السّرمدیّه که شرحی است بر کتاب الطّریقه المحمدیّه،
نوشتۀ محمدبن پیر علی بِرْکِلی یا برکوی (٩٢٩-٩٨١ق/١٥٢٣-١٥٧٣م). آمدی در
١٠٧٨ق/١٦٦٧م از تألیف این کتاب فراغت یافته است. این کتاب در ١٣١٨ق/١٩٠٠م در
استانبول، در حاشیۀ البریقه المحمودیه چاپ شده است.
مآخذ: آستان قدس، فهرست، ٦/٥٠٧، ٥٨٢؛ ازهریه، فهرست، ٣/٥٥٥-٥٥٦، ٦٥٠؛ بروسه لی،
محمدطاهر، عثمانلی مؤلفلری، ١/٣١٤-٣١٥؛ بغدادی، اسماعیل پاشا، هدیه العارفین،
استانبول، ١٩٥١م، ١/٣٦٥-٣٦٦؛ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، بیروت، ١٩٨٤م، ٣/١٨؛ سرکیس،
معجم المطبوعات، ٢/١٨٠٦-١٨٠٧؛ طلس، محمداسعد، الکشاف عن المخطوطات، بغداد،
١٣٧٢ق/١٩٥٣م، ص ١٣٦؛ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، بیروت، ٤/١٥٢؛ مرعشی، خطی،
٧/١٧٠؛ مرکزی و مرکز اسناد، خطی، ١١/١٨٢-١٨٣.
جعفر شعار