(١) (١٤٣٢) ١١- جبرئيل ٧ نزد رسول خدا ٦ آمد و عرض كرد: اى رسول خدا! خداوند مرا فرستاده تا هديه‌اى به تو بدهم كه تاكنون به احدى قبل از تو داده نشده، رسول خدا ٦ فرمود:

سؤال كردم، آن هديه چيست؟ گفت: صبر و بهتر از آن، گفتم: بهتر از صبر چيست؟

گفت: قناعت و بهتر از آن، گفتم: بهتر از قناعت چيست؟ گفت: رضا و بهتر از آن، پرسيدم: بهتر از رضا چيست؟ گفت: زهد و بهتر از آن، گفتم: بهتر از آن چيست؟ گفت:

اخلاص و نيكوتر از آن، پرسيدم: بهتر از اخلاص چيست؟ گفت: يقين و پسنديده‌تر از آن، گفتم: پسنديده‌تر از آن چيست؟ گفت: اى رسول خدا، نردبان رسيدن به تمامى آنها توكل بر خدا مى‌باشد، گفتم: اى جبرئيل، معناى توكل بر خدا چيست؟ گفت: (اول) آنكه: بدانى مخلوق نه ضررى دارد، و نه سودى و نه بخششى دارد و نه منعى، (دوم) آنكه: نااميدى از خلق را شيوه خود سازى، هر گاه بنده چنين باشد، به كسى جز خدا تكيه نكند، و اميد و ترس از غير خدا ندارد، و بر هيچ كس غير از خدا طمع نمى‌بندد، اين است معناى توكل.

گفتم: اى جبرئيل، معناى صبر چيست؟ گفت: شكيبايى نمودن در برابر مشكلات و سختيها و تنگدستى، همانند شكيبايى نمودن در مواقع بى‌نيازى، و شكيبايى در برابر بلا همانند شكيبايى در هنگام سلامت، و هنگام نزول بلا شكايت خالق به مخلوق نبودن.

گفتم: معناى قناعت چيست؟ گفت: خرسند بودن به آنچه از دنيا به دست مى‌آورد، راضى بودن به اندك، و شكر نمودن نسبت به زيادى‌ها.

گفتم: پس معناى رضا چيست؟ گفت: انسان خرسند از مولايش خشمگين نمى‌شود چه دسترسى به دنيا پيدا كند يا دسترسى پيدا ننمايد، و به كردار كم از خويش خوشنود نمى‌گردد.

گفتم: اى جبرئيل! معناى زهد چيست؟ گفت: زاهد آنچه را آفريدگارش دوست دارد مى‌پسندد، و آنچه در نزد خالق مبغوض است پيش او هم مبغوض است، از حلال دنيا دورى مى‌كند و توجهى به حرام آن ندارد، زيرا حلالش حساب دارد و حرامش عقاب، به تمام مسلمانان مهربانى مى‌كند همان گونه كه با خود مهربان است، از پرخورى اجتناب مى‌ورزد همان گونه كه از ميته گنديده دورى مى‌جويد، از زيور و زينت دنيا فاصله مى‌گيرد همان طور كه از آتش فراگير دور مى‌شود، آرزوهايش كوتاه است، گويا مرگ در پيش روى اوست.