گفتم: اى جبرئيل، معناى اخلاص چيست؟ گفت: مخلص آن است كه از مردم چيزى نخواهد تا آن را بيابد، و هنگامى كه يافت راضى شود، و هر گاه چيزى نزد او مانده باشد در راه خدا ببخشد، زيرا هر كه از مخلوق چيزى نخواهد به عبوديت خدا اقرار كرده، و هر گاه يافت و راضى شد از خدا هم راضى است، و خداى تبارك و تعالى هم از او راضى است، و چون براى رضاى خدا بخشش كرد به حدّ اعتماد به پروردگار خود رسيده است.

گفتم: معناى يقين چيست؟ گفت: كسى كه به يقين رسيده، عملش را براى خدا انجام دهد به گونه‌اى كه گويا او را مى‌بيند، و اگر او خدا را نمى‌بيند ولى خدا شاهد بر اوست، و به يقين بداند كه هر چه از غم و شادى مقدرش باشد به او خواهد رسيد، و آنچه مقدرش نباشد به او نمى‌رسد، همه اينها از شاخه‌هاى توكّل بر خدا و نردبان زهد بود.

(١) (١٤٣٣) ١٢- امام صادق ٧ فرمود: سودمندترين چيزها براى انسان اين است كه عيب خود را قبل از عيب مردم بفهمد، و سخت‌ترين كارها پنهان كردن فقر است، و كمترين بى‌نيازى خير انديشى كسى است كه قبول آن ننمايد، و همسايه بودن با طمّاع است، راحت ترين استراحت نااميدى از مردم است.

(٢) (١٤٣٤) ١٣- امام صادق ٧ فرمود: دلگير و مضطرب مباش، و نفس خود را در برابر مخالفينت كه بالا دست تو هستند و بر تو برترى دارند مهار كن، زيرا اقرار تو به برترى او براى مخالفت نكردن با اوست، و هر كه براى احدى برترى قائل نباشد او خودپسند است.

و به مردى فرمود: دينت را محكم و استوار كن همان طور كه اهل دنيا دنيايشان را محكم مى‌كنند، زيرا دنيا شاهدى است كه به وسيله آن نهان آخرت شناخته مى‌شود، هميشه به (وسيله نعم) دنيا آخرت را بشناس و با نظر عبرت به آن توجّه كن.

و به مردى فرمود: عزّتى نيست مگر براى كسى كه خود را براى خدا ذليل كند، و علوّ مرتبه‌اى نيست مگر براى كسى كه در برابر خدا تواضع نمايد.

(٣) (١٤٣٥) ١٤- رسول خدا ٦ فرمود: عابدترين مردم كسى است كه واجبات را انجام دهد، و زاهدترين مردم كسى است كه از حرام دست بكشد، و با تقواترين مردم كسى است كه حق را بگويد چه به نفعش باشد چه به ضررش، و پرهيزگارترين مردم كسى است كه از جدال بپرهيزد گرچه محق باشد، و قوى‌ترين مردم كسى است كه گناهان را ترك كند، و شريف ترين مردم با تقواترين آنهاست، بزرگ ترين مردم (از جهت قدر و منزلت) آن است كه سخن بى‌معنى نگويد، و خوشبخت‌ترين مردم كسى است كه با بزرگان محشور باشد.