(١) (١٤٩٤) ٢٨- در حضور امير مؤمنان ٧ از ثروت شاميان و فقر عراقيها صحبت شد، فرمود: آيا نمى‌دانيد كه عقل مرد هم جزء روزيش به حساب مى‌آيد؟ (٢) (١٤٩٥) ٢٩- امام باقر، يا امام صادق ٧ مى‌فرمايد: چون خداوند عقل را آفريد، به او فرمود: عقب برو! عقب رفت، بعد فرمود: پيش آى! جلو آمد، سپس فرمود: به عزّتم سوگند آفريده‌اى بهتر از تو خلق نكردم، تو را امر مى‌كنم و تو را نهى مى‌كنم، و تو را عقاب مى‌كنم و تو را پاداش مى‌دهم.

(٣) (١٤٩٦) ٣٠- امام كاظم ٧ فرمود: خداوند عقل را آفريد، سپس به او فرمود: پس و پيش برو، او هم پس و پيش رفت، سپس فرمود: به عزّتم سوگند، چيزى بهتر و محبوبتر از تو نيافريدم، به وسيله تو مؤاخذه مى‌كنم و مى‌بخشم.

(٤) (١٤٩٧) ٣١- امام صادق ٧ فرمود: ستون اسلام عقل است، و هوش و فهم و حافظه و دانش از عقل سر چشمه مى‌گيرند، و به وسيله عقل كامل مى‌شوند، و عقل راهنما و بيناكننده و كليد كار اوست، و چون عقلش به نور خدايى تأييد شود، دانشمند و حافظ و زيرك و فهميده باشد، و از اين رو بداند كه چگونه و چرا و كجاست و خيرخواه و بد خواهش را بشناسد، و چون آن را شناخت راه زندگى و راه رسيدن و جدا شدن خود را بداند، و در يگانگى خدا و اعتراف به فرمانبرداريش مخلص شود، و چون چنين كند آنچه را از دست رفته جبران كند، بر آينده مسلّط گردد و موقعيت خود را بداند، و اينكه براى چه اينجاست، و از كجا آمده و به كجا خواهد رفت، تمام اينها از تأييدات عقل است.

(٥) (١٤٩٨) ٣٢- سماعة بن مهران گويد: خدمت حضرت صادق ٧ بودم، و جمعى از دوستان ايشان هم حضور داشتند، صحبت از عقل و جهل به ميان آمد، امام صادق ٧ فرمود: عقل و لشكريانش را و جهل و لشكريانش را بشناسيد تا هدايت شويد، سماعه گويد: عرض كردم: فدايت شوم، غير از آنچه شما به ما بفهمانيد نمى‌دانيم، امام صادق ٧ فرمود:

خداوند جلّ ثناؤه عقل را آفريد، او اوّلين مخلوقاتش بود كه از نور خويش و از طرف راست عرش آفريد، سپس به او فرمود: پس رو، او پس رفت، بعد فرمود: پيش آى، او پيش آمد، خداوند عزّ و جلّ به او فرمود: تو را با عظمت آفريدم، و بر تمامى آفريدگانم شرافت بخشيدم.