عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٤١٥ - استعدادهاى شگرف انسان در عرصه معنويت

٢٥- فرق در ميان همه موجودات فقط از حيث درجات ادراك يا شعور است، يعنى از حيث نقص و كمال و تنها اين را ميزان سنجش ارزش موجودات بايد قرار داد.

٢٦- از اين رو كمال، عبارت است از دارا شدن بالاترين درجه قوه ادراك كه تحصيل آن در مرتبه با عالم، مخصوص هر موجودى ممكن است، به طورى كه قوه ادراك آن موجود كامل محيط افق آن مرتبه با عالم مى‌گردد.

٢٧- اين قوه ادراك كه مظهر تجلى ذات الوهيت است از قوه عشق و مشيت جدا نيست؛ زيرا كه اين دو از مظاهر صفات و افعال خدايند.

٢٨- خداوند كمال مطلق است، يعنى قوه ادراك او محيط جميع عوالم است و قوه محبت او پرورنده همه موجودات و قوه مشيت او نگهدارنده و محوكننده كاينات است.

٢٩- هر انسانى در اين دايره كمال هر قدر بالاتر رود، يعنى اين سه صفات را در خود به تجلى بياورد به همان درجه به خدا نزديك‌تر و شبيه‌تر مى‌گردد.

٣٠- در جسم انسانى كه نماينده طبيعت است بسيارى از مواد و عناصر طبيعى از جمادى و نباتى و حيوانى بالفعل موجود است و چنانكه علم طب ثابت كرده نطفه انسانى در رحم مادر مراتب جمادى و نباتى و حيوانى را با سرعت فوق‌العاده مى‌پيمايد.

٣١- بسيارى از نيروهاى طبيعت مانند قوه مغناطيس و الكتريك و جاذبه و دافعه و ماسكه و حافظه و توازن و غير آن‌ها در جسم انسان نيز موجود و كارگرند.

٣٢- نمونه‌هاى قوه و عناصر ديگر طبيعت نيز مانند رعد و برق و طوفان و كوه و دره و دريا و نهر و آب و باد و آتش و خاك و جز آن‌ها در شكل‌هاى جامد و مايع و بخار و در صورت‌هاى گوناگون در جسم انسان موجود است.