عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١١٨ - نظر ملا صدرا در صلاح و فساد انسان

چه نيكوست همه ما خود را براساس معارف الهيه تبديل به منبع خير و كرامت كنيم و در بين جامعه به عنوان انسانى مشكل‌گشا و طبيبى شفابخش و گره‌گشايى عاشق جلوه كنيم كه پشيمانى بعد از فساد سودى ندارد و غم روز فقر و ندارى را پايان نيست.

نظر ملا صدرا در صلاح و فساد انسان‌

اين حكيم بزرگ در كتاب با ارزش «مفاتيح الغيب» مى‌گويد:

انسان از ميان تمامى موجودات اختصاص به يك ويژگى خاص دارد كه آن قدرت سيرش در حالات مختلف و گرديدنش به گونه‌هاى گوناگون و صورت پذيريش به تمام صورت‌ها و خوها است، برعكس ديگر موجودات؛ زيرا موجودات ديگر هر يك را به اندازه‌اى و مرزى معين و مرتبه و مقامى مخصوص فرا گرفته است و هركس به حال انسان از نخستين مراحل پديد آمدنش، تا همين جايى كه مردمان در آن مقام دارند توجه نمايد، مى‌يابد كه انتقالات و دگرگونى‌هاى بسيارى داشته است.

نخست آن كه مدت زمانى بر او گذشت كه چيز قابل ذكرى نبود و آن پست‌ترين حالات و پايين‌ترين مراتب است؛ زيرا پست‌تر از نبودن و عدم چيزى نيست و اين مرتبه هيولايى بودن اوست كه قوه خالص و پوشيدگى محض او بوده است، سپس كمى از اين مقام فراتر رفته و نخستين صورتى كه بر او پوشيده شده و عريانى او را مى‌پوشاند، صورت مقدارى و بعد از آن صورت عنصرى، سپس صورت جمادى است كه همان صورت منى و نطفگى بوده كه از جهت سستى و ضعف پست‌ترين خلق خداست، سپس به سوى نباتى و بعد از آن حيوانى بالا مى‌رود، به آن خداوند در آيات متعددى اشاره كرده و مى‌فرمايد: او را شنوا و بينا گردانيديم و آن نخستين‌